Medicijn helpt tegen kanker, maar is ‘te duur’

Voor het eerst zegt een adviesorgaan dat een medicijn niet zonder meer vergoed moet worden.

Een nieuw middel tegen een agressieve vorm van borstkanker is te duur. Het middel, pertuzumab, moet daarom niet zonder meer worden gehandhaafd in het verzekerd pakket. Om het geneesmiddel „kosteneffectief” te maken zou je de prijs moeten halveren.

Dit staat in een recent verschenen uitspraak van de Adviescommissie Pakket (ACP), die Zorginstituut Nederland adviseert. Het Zorginstituut is op zijn beurt de belangrijkste adviseur van minister Schippers (VWS, VVD) bij de besluiten over welke zorg wordt vergoed en welke niet.

De uitspraak van de ACP is een koerswending bij het Zorginstituut, zegt oncoloog Koos van der Hoeven (Radboud MC), voorzitter van een commissie die eerder dit jaar een rapport uitbracht over de betaalbaarheid van kankermedicijnen. „In het verleden zei het Zorginstituut wel over een middel dat het erg duur was, maar daar bleef het bij. Nu is er voor het eerst een grens genoemd van wat het middel mag kosten en wordt gezegd: we komen er op terug.”

Behandeling 250 vrouwen

Ongeveer 250 vrouwen met de zogeheten HER2-variant van borstkanker worden dit jaar behandeld met pertuzumab, een aantal dat in 2017 ruim zal zijn verdubbeld. In vergelijking met de patiënten die alleen de standaardbehandeling krijgen, leven de vrouwen met pertuzumab bijna zestien maanden langer.

Lees ook: Nieuw kankergeneesmiddel: winst in maanden, niet in euro's

Het geneesmiddel pertuzumab kost meer dan 50.000 euro per jaar per patiënt. Door allerlei bijkomende uitgaven zoals die voor extra ziekenhuisopnamen kost de behandeling met pertuzumab in totaal 150.000 euro. Dat wil zeggen per gewonnen gezond levensjaar, doorgaans aangeduid met de afkorting QALY (Quality-adjusted life year). In het Verenigd Koninkrijk mag zo’n extra jaar maximaal 35.000 pond (49.000 euro) kosten, in Nederland wordt bij berekeningen naar kosteneffectiviteit uitgegaan van maximaal 80.000 euro. Pertuzumab kost per extra levensjaar dus bijna twee keer zoveel.

Medicijn gaat zelden uit pakket

De ‘kosteneffectiviteit’ speelt echter nauwelijks een rol bij de politieke besluiten over welke middelen vergoed worden. Bij toelating kijkt de minister wel of er genoeg budget is – zoals nu bij de kostbare maar zeer werkzame middelen tegen hepatitis c – niet of baten opwegen tegen de kosten. Als een middel eenmaal in het pakket zit, gaat het daar nog zelden uit. De kans dat de minister pertuzumab uit het pakket haalt, is dan ook niet groot.

Doordat de uitgaven aan dure medicijnen zo snel stijgen, klinkt wel steeds vaker de roep om meer te kijken naar de kosteneffectiviteit. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) pleitte hiervoor eerder dit jaar in een rapport over de betaalbaarheid van (nieuwe) geneesmiddelen. Het Zorginstituut adviseerde al in 2012 om de vergoeding van het peperdure medicijn tegen de zeldzame ziekte van Pompe tegen het licht te houden, maar dat advies verdween onder groot maatschappelijk rumoer snel in een la. Met het rapport over pertuzumab lijkt het Zorginstituut kosteneffectiviteit opnieuw te willen agenderen.