‘Zeker 40 procent is economisch vluchteling’

Zegt Leefbaar Rotterdam-raadslid in Elsevier

Vluchtelingen op de Servisch-Kroatische grens. Foto AP / Darko Vojinovic

De aanleiding

Hoeveel van de binnenkomende asielzoekers zijn economische migranten? Daarover hoor je steeds andere cijfers. Vorige week weer: „Zeker 40 procent van de mensen die binnenkomen, is economisch vluchteling”, zei Leefbaar Rotterdam-raadslid Ronald Buijt in een interview in Elsevier.     

Waar is het op gebaseerd?

Om te beginnen, mailt Buijt, is zijn uitspraak natuurlijk geheel onwaar. „Als we de letter van de wet volgen is iedereen die eenmaal aangekomen is in een veilig land geen vluchteling meer”, zegt hij. „98% van de vluchtelingen komt Nederland binnen via België en/of Duitsland, redelijk veilige landen lijkt mij.” Buijt snapt dat dit een „wel erg strikte opvatting van het begrip economische vluchteling” is, en daarom kwam hij op 40 procent. Dat ging zo: het inwilligingspercentage van de IND is in 2015 70 procent. Buijt denkt dat een deel (1 op de 7, gokt hij) later alsnog wordt afgewezen, omdat blijkt dat het gaat om bijvoorbeeld mensen uit de Balkan.    

En, klopt het? 

De IND willigt inderdaad 70 procent van de eerste asielaanvragen in. Dit komt vooral door het hoge aandeel Syriërs en Eritreeërs, die bijna allemaal worden toegelaten. Buijts denkt dat een deel van deze mensen later niet in aanmerking komt voor een definitieve verblijfsvergunning, maar dat is speculatie. Wat we weten is dat op dit moment 70 procent van de asielzoekers een tijdelijke verblijfsvergunning krijgt en dus door de IND wordt erkend als echte vluchteling.

Dan de vraag: wat is het verschil tussen een economische en een politieke vluchteling? Dat is een misleidende vraag, zegt hoogleraar migratierecht Hemme Battjes. „Hij gaat ervan uit dat mensen om maar één reden vluchten. Terwijl het best zo kan zijn dat iemand vlucht voor vervolging op politieke gronden, en vervolgens kiest voor Nederland omdat het hem hier aantrekkelijker lijkt om te wonen.”

Voor de IND maakt het niet uit of een politieke vluchteling ook nog economische motieven heeft. Wanneer hij bescherming nodig heeft, mag hij blijven. Een asielzoeker kan om twee redenen een verblijfsvergunning krijgen. Wie in eigen land het risico loopt op vervolging wegens ras, geloof, geaardheid of politieke overtuiging, is een vluchteling volgens het VN-Vluchtelingenverdrag. En dan zijn er nog mensen die om een andere reden bescherming verdienen, bijvoorbeeld omdat ze ernstige risico’s lopen vanwege oorlog in hun land.

Wat is een veilig land?

Dan nu Buijts punt dat wie reist vanuit een veilig land een economische vluchteling is. Een aanvraag kan inderdaad worden afgewezen omdat de asielzoeker in een ‘derde land’ ook veilig is. Dit kan een land zijn dat volgens de zogenoemde Dublinverordening verantwoordelijk is voor de behandeling van het asielverzoek, of een land in de regio waar de vluchteling doorheen is gereisd. Het eerste is niet zo gemakkelijk als het klinkt, want ‘Dublin’ loopt al jaren spaak, zegt hoogleraar vreemdelingenrecht Anton van Kalmthout. „De last ligt zo eenzijdig bij de zwakke landen aan de rand dat het niet werkt.” Nog los daarvan is het niet altijd vast te stellen in welk land een asielzoeker het Dublingebied is binnengekomen. 

Ook het terugsturen naar de regio is lastig, zegt hoogleraar rechtssociologie Ashley Terlouw. „Turkije bijvoorbeeld heeft de latere aanvulling op het Vluchtelingenverdrag, waarin staat dat ook vluchtelingen van buiten Europa recht hebben op asiel, nooit ondertekend.” Voor het argument dat wie doorreist vanuit een veilig land geen echte vluchteling meer is, heeft zij dan ook weinig begrip. „Zo iemand is nog steeds een vluchteling. Daarbij is de regio helemaal niet veilig. Die landen zijn overbelast en de situatie in de kampen is erbarmelijk.”  

Conclusie

70 procent van de asielaanvragen in 2015 is ingewilligd; de IND beoordeelt deze mensen als ‘echte vluchtelingen’, niet als economische migranten. De uitspraak dat „zeker 40 procent” een economische vluchteling zou zijn is dus onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt