Tussen dweepzucht en authenticiteit

Je kunt de bekering van de Australische blogster Essena O’Neill hysterisch vinden. Feit is wel dat er, ondanks de selfiecultuur, een grote behoefte is aan oprechtheid, zegt tv-recensent Hans Beerekamp.

Op de televisie hadden ze het allemaal: Pauw, RTL Boulevard, RTL Late Night, dat viral filmpje van een hysterische puber die ontdekt dat er een werkelijkheid is buiten de sociale media.

De Australische Essena O’Neill greep haar negentiende verjaardag aan om met veel misbaar en tranen afscheid te nemen van YouTube en Instagram, waar ze een half miljoen volgers vermaakte met door adverteerders betaalde vlogs over mode en lifestyle. De druk werd kennelijk te hoog en ze raakte in paniek, zo leek het.

Op een enkele kopie na, bijvoorbeeld te vinden op dailymail.co.uk, is de afscheidsvideo overal verwijderd. Wel stond er al een nieuwe website klaar, letsbegamechangers.com, waar Essena belooft verder te babbelen over veganisme, poëzie en de leugenachtigheid van sociale media.

Reden genoeg voor veel teleurgestelde volgers om de hele bekering als een hoax af te schilderen, slechts bedoeld om het merk Essena een flinke upgrade te bezorgen. Dat kan, dat kan...

Wat ik vooral zie, is de dweepzucht van een adolescent, die alleen maar in superlatieven over radicale veranderingen kan denken: ik wou dat ik dood was!

Als je hele leven tot nu toe een grote leugen was, dan kan je maar het beste veganist worden, of islamist of wedergeboren christen.

En toch is die behoefte aan authenticiteit en een minder manische realiteit achter de opgestoken duimen en hartjes niet zonder betekenis. Je ziet die namelijk nu vrij algemeen opspelen bij jongeren. Daar ligt een kans voor televisie, het ouderwetse medium dat die generatie massaal de rug heeft toegekeerd.

Hoe onwaarschijnlijk dat ook moge klinken, er bestaat een soort televisie die oprechter is dan de doorgeslagen selfiecultuur in grote delen van de sociale media. Maar die krijgt alleen een kans als de televisiebazen het net als Essena aandurven om hun obsessie met kijkcijfers te verlaten.

De absurdistische maatschappijkritiek van Zondag met Lubach (VPRO) is een voorbeeld. Bij vlagen ook RTL Late Night, als Humberto Tan zich laat ontroeren door persoonlijke moed van individuen die tot een minderheid behoren en zich niet neerleggen bij uitsluiting. Eergisteren zaten er min of meer toevallig drie andere kale mannen met een Afrikaanse afkomst bij hem aan tafel, onder wie de Britse zanger Seal. Die werd op zijn beurt weer geraakt door violiste Kim Spierenburg (22), die zich door een chronische spierziekte niet laat weerhouden om op te treden in de Ziggodome.

Het zijn vreemde tijden, waarin haat en extreem positivisme een soort titanenstrijd voeren. De NPO kiest een beetje partij door een maandlang dagelijks in gezamenlijke zendtijd het journaal Mijlpalen voor Parijs uit te zenden over de voettocht van milieuactivist Marjan Minnesma naar de klimaattop in de Franse hoofdstad. Ze is al bij de Biesbosch. Opmerkelijk, en niet zo klef als al die andere loop- en fietsevenementen voor een goed doel. Als zelfs beauty bloggers hun bijdrage gaan leveren aan het redden van de aarde, desnoods door zichzelf zonder make-up te filmen, dan is er misschien toch wel iets aan het verschuiven in de wereldwijde publieke opinie.