Roemeense volkswoede tegen politieke klasse

De Roemeense premier stapt op na brand in een disco. De brand legt het falen van een corrupte overheid bloot

Het straatprotest in Boekarest gaat door, ook nadat de Roemeense premier Ponta is afgetreden Foto Daniel Mihailescu/AFP

Maandenlang liet Victor Ponta de eis van de oppositie om zijn aftreden van zich af glijden. Dat de 43-jarige jurist de eerste zittende Roemeense premier was die terechtstaat op verdenking van corruptie – voor feiten als belastingontduiking, belangenverstrengeling, valsheid in geschrifte en betrokkenheid bij witwassen – daar kon hij nog mee wegkomen. Maar de dood van 32 mensen dit weekeinde bij een brand tijdens een metalconcert in een nachtclub in Boekarest, leidde tot zo’n grote woede tegen zijn regering dat Ponta zich gisteren toch gedwongen zag op te stappen.

Met hem vertrokken ook de burgemeester van het stadsdeel waar de ramp plaatsvond, en minister Gabriel Oprea (Binnenlandse Zaken). Die laatste was al kop van Jut geworden door de dood van een agent bij een ongeval in de motorescorte waarvan hij te veelvuldig gebruik zou maken.

„Moordenaars”, „Corruptie is dodelijk” en „Aftreden” stond op de borden die zo’n 20.000 tot 30.000 demonstranten dinsdag- en woensdagnacht door de straten van Boekarest droegen. Ook in andere steden gingen burgers de straat op. Achter de directe oorzaak van de nachtclubbrand – het gebruik van vuurwerk in een onveilige ruimte met slechts één nooduitgang en vijf keer zo veel mensen als toegestaan – zien veel betogers het falen van de overheid die de wet niet handhaaft en vaak omkoopbaar blijkt. Door een eindeloze reeks aanhoudingen van politici groeide de afgelopen jaren de frustratie over de corruptie in het EU-land van 20 miljoen inwoners.

„En die frustratie komt er nu uit, na deze tragedie”, zegt Razvan Chiruta, journalist bij de krant Romania Libera. Corruptie is niet langer de alledaagse plaag waarmee je kunt leren leven. „De doden maken het verschil.” En de woede reikt inmiddels verder dan de economisch mobiele middenklassers die uitgaan in clubs als Colectiv, waar de brand plaatsvond. „Je ziet echt emotie onder de bevolking. Duizenden mensen gingen de straat op om bloed te doneren voor de slachtoffers. Zoiets gebeurde eerder alleen tijdens de revolutie van 1989.”

Catalin Predoiu, vicevoorzitter van de liberale PNL, noemde het aftreden van de premier „de overwinning van de straat” en „een les voor alle politici”. Zijn partij wil nieuwe verkiezingen. Ponta’s PSD lijkt echter verder te willen met de huidige coalitiepartners. „Mijn collega’s waren erg ontdaan dat een goed functionerende regering, die veel goede dingen deed voor Roemenië, samen met de premier moest opstappen om redenen die niets met het eigenlijke bestuur te maken hadden”, verklaarde PSD-leider Liviu Dragnea, die zelf werd veroordeeld wegens het orkestreren van fraude bij een referendum in 2012.

President Iohannis, van PNL-signatuur, houdt vandaag spoedoverleg over de opvolging van Ponta. Intussen moet er een interim-regering komen, meldde hij. Vraag is of dat de verontwaardiging kan wegnemen bij de Roemenen die hun hele politieke klasse beschouwen als een corrupt monster waaraan steeds nieuwe hoofden ontspruiten. Ook voor de volgende dagen zijn demonstraties aangekondigd.