Mag Britse politie data straks zonder bevel inzien? 

Nieuwe telecomwet schrijft twaalf maanden bewaarplicht voor.

Als het aan de Britse regering ligt, moeten internet- en communicatiebedrijven alle data van alle Britten – verdacht en onverdacht – twaalf maanden bewaren. De politie mag vervolgens zonder aanhoudingsbevel inzien welke websites iemand heeft bezocht en welke apps met welke apparaten iemand heeft gebruikt.

Het Europese Hof van Justitie oordeelde vorig jaar juist dat een dergelijke verplichting de privacy van de burger te zwaar aantast. In Nederland werd die bewaarplicht voor internetbedrijven daarom begin dit jaar buiten werking gesteld. Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) diende vorige week een wetsvoorstel in waarin staat dat politie en justitie alleen bij verdenking van ernstig strafbare feiten en na toestemming van een onderzoeksrechter internetgegevens mogen opvragen.

De Britse politie en veiligheidsdiensten hoeven, als het Lager- en Hogerhuis instemmen met het wetsvoorstel, alleen toestemming te vragen als zij de inhoud van e-mails willen inzien, computers willen hacken, telefoons willen afluisteren of de exacte webpagina die iemand heeft bezocht willen nagaan.

Zónder aanhoudingsbevel kan gezien worden dat een bepaalde website is bezocht, mét bevel welke onderliggende pagina’s. Minister van Binnenlandse Zaken Theresa May vergeleek dat gisteren met „het moderne equivalent van een gespecificeerde telefoonrekening”.

Voor- en tegenstanders zijn het erover eens dat de Britse telecomwet verouderd is. Zoals May gisteren zei: „Het kan niet kloppen dat de politie een ontvoerd kind kan terugvinden als zij [de ontvoerders] een mobiele telefoon gebruiken, maar dat ze ongrijpbaar zijn als ze sociale media gebruiken.”

Het was ondoorzichtig

Twee jaar geleden onthulde Edward Snowden dat de Britse geheime dienst een ongekende hoeveelheid informatie onderschept. De onafhankelijke toezichthouder op terreurwetgeving, advocaat David Anderson, concludeerde daarna dat de telecomwet „ondoorzichtig” was, en dat iedere inbreukmakende macht moest worden gecontroleerd.

De regering geeft daaraan gehoor. De geheime diensten behouden de bevoegdheid alle communicatiedata in bulk te verzamelen, maar om toegang te krijgen is toestemming van een minister en daarna een rechter nodig. Dat laatste is nieuw. Alleen als er haast is geboden omdat levens in gevaar zijn, mag controle achteraf plaatsvinden.

Minister May heeft een controversieel plan om technologie te verbieden waarmee berichten kunnen worden versleuteld, laten varen. Daarmee zou bijvoorbeeld WhatsApp illegaal worden. De oppositie reageerde mede daarom gisteren positief.

Burgerrechtenorganisaties zijn daarentegen kritisch. „Dit is een adembenemende aanval op de internetveiligheid van iedere man, vrouw en kind in ons land”, meent Shami Chakrabarti, directeur van Liberty. Edward Snowden reageerde via Twitter: „‘Het gaat slechts om communicatiedata’ = ‘Het is slechts een veelomvattend archief van je privéactiviteiten’. Dit is het activiteitenlogboek van je leven.”

Lees verder: Onthoud deze zes lessen van Edward Snowden