God als een klootzak in ochtendjas

De Belgische regisseur Jaco Van Dormael komt na het mislukken van Mr. Nobody terug met Le tout nouveau testament. „De autoritaire huisvader blijkt toevallig god.”

Genesis is voor hem zoals de zinsnede „Er was eens...” waar sprookjes mee beginnen, vertelt de Belgische regisseur Jaco Van Dormael (1957). „Je creëert er een universum mee; vervolgens kun je ingaan op details.” Lachend vervolgt hij: „Dat ik het bijbelse scheppingsverhaal vaak gebruik in mijn films, is misschien ook omdat ik wat lui ben.”

Dat hij een gebrek zou hebben aan nieuwe ideeën, is niet te merken in zijn vierde film, de surrealistische komedie Le tout nouveau testament. De film opent met de tienjarige dochter van God (Pili Groyne) die de kijker bijpraat over wat er echt gebeurde „in den beginne”. God blijkt een klootzak in een afgewassen ochtendjas (Benoît Poelvoorde). Toen hij zich verveelde in zijn appartementje in de Belgische hoofdstad liet hij giraffen en struisvogels in de stad ronddwalen. Later bedacht hij dat het geinig zou zijn een dier te ontwerpen naar zijn gelijkenis. Sinds die dag vult hij zijn dagen, behalve met kettingroken en bier drinken, met het verzinnen van ‘wetten’ om de mensheid te koeioneren.

Van Dormael: „Ik ben atheïst, maar heb katholiek onderwijs gehad. Als kind was ik al verbaasd over hoe weinig er geschreven wordt over vrouwen in religieuze boeken. Het leek mijn co-scenarist Thomas Gunzig en mij dus leuk om vragen te stellen als ‘Wat als Jezus een moeder en een zus had?’ en ‘Wat als ze een beetje rebels waren?’”

In Le tout nouveau testament blijkt Gods dochter Ea een puber die het niet eens is met haar vaders gedrag. Ze beslist om alle mensen sms’jes te sturen met hun sterfdatum en zelf via de wasmachine naar Brussel te vluchten om daar extra apostels te zoeken.

Blasfemisch zijn, is absoluut niet de bedoeling, vertelt Van Dormael: „Poelvoorde is in de film overduidelijk geen god, maar een grap. De film gaat ook over families, hoe vrouwen zich gedragen ten opzichte van een autoritaire huisvader, en in deze film blijkt die man toevallig god te zijn.”

De Belgische regisseur is geen veelfilmer. Na zijn eerste twee, prijswinnende films, Toto le héros (1991) en Le huitième jour (1996), duurde het dertien jaar voor hij met zijn magnum opus kwam: Mr. Nobody. Een 2,5 uur durende sciencefictionfilm vol flashbacks en flashforwards waarin Nemo Nobody terugblikt op alle levens die hij heeft geleefd.

Mr. Nobody was de duurste Belgische film aller tijden (37 miljoen euro. Ter vergelijking: de duurste Nederlandse film, Zwartboek, kostte 17,8 miljoen), maar trok weinig kijkers. Nu komt Van Dormael met een toegankelijke komedie waarin ook elementen uit eerdere films opduiken. Van Dormael: „Dit verhaal is zoals Don Quichote. Eerst weet je wat het doel is van de reis van het hoofdpersonage, maar al snel ben je dat vergeten en gaat het om de ontmoetingen onderweg.”

Mr. Nobody

De Belg noemt Mr. Nobody nog steeds zijn beste film ooit. „Als ik hem opnieuw zou maken, zou ik het op exact dezelfde manier doen.” Dat hij voor Le tout nouveau testament met minder dan eenvierde van zijn vorige budget moest werken, stoorde de regisseur allerminst. „Het maakt je creatief.” Hij verwijst naar een Spaanse scène. In plaats van op locatie filmden ze beelden van speelgoedautootjes op een hoopje zand met een ‘camping in Spanje’-bordje.

Het is de eerste keer dat Van Dormael een script schreef met een co-auteur. „Ik ben op de leeftijd dat je graag samen met iemand wilt schrijven, maar vond het lastig de juiste persoon te vinden.” Hij noemt de stijl van zijn co-auteur wat „harder” dan de zijne. „Ik schrijf wat zoetsappig, te sentimenteel soms. Ik ben een sentimentele man, dat vind ik best fijn”, vertelt de Belg lachend. Wat belangrijk is in het leven, vriendschap of tijd maken voor elkaar, staat vaak centraal in zijn films. Van Dormael: „Wat Thomas schrijft, prikt wat meer. Het resultaat van onze samenwerking is daarom zoetzuur.” Of surrealistisch sentimenteel. Zo houdt een van de apostelen in de film van moorden, maar zelfs hij vindt de liefde van zijn leven als een bloedmooie dame een aanslag overleeft.