Eén seksfilmpje online en dan...

Wie een filmpje van haar en haar ex op Facebook zette, weet ze niet. Het bezorgde Chantal (22) in elk geval een hoop ellende.

Chantal durfde de eerste weken nadat het filmpje op Facebook was geplaatst niet naar buiten.

Januari 2015. Chantal ligt met griep op bed. Een vriendin van vroeger appt. ‘Volgens mij is dit niet jouw account?’ Screenshot van Facebook erbij. Chantal ziet een profielpagina, met een filmpje. Ze herkent het meteen. Ze begint te gillen. Om haar moeder.

In het filmpje is te zien hoe Chantal haar toenmalige vriendje (onherkenbaar) oraal bevredigt. Op dat moment hebben dertig mensen per mail een vriendschapsverzoek gekregen. Het eerste wat zij op Facebook zien: die film.

Moeder Mirjam: „Ik dacht jeetje. Wat erg! Ik kan ook niet zomaar even Facebook bellen.”

Chantal komt bij zinnen en drukt op de rapporteerknop. Zo meldt ze aan Facebook: dit is een vals account. Dat doen haar moeder, vader en broers ook. De teller loopt ondertussen op: nog een vriendschapsverzoek, nog één en nog één. Er worden uit haar naam berichten vanaf het account verstuurd: „Dit vind jij wel leuk, hè?” leest een vriendin. „Jij hebt een hekel aan Chantal.” Drie kwartier na de melding van Chantal wordt de pagina, die anderhalf uur online is, uit de lucht gehaald. Er zijn dan 75 vrienden toegevoegd.

De link is dood. Maar de film is al een eigen leven begonnen.

Wraakporno is de meest gangbare term voor wat Chantal overkwam. Iemand verspreidt seksueel getinte foto’s of filmpjes zonder toestemming. Soms is het een wraakzuchtige ex, soms een vriend of vriendin die zin heeft in een geintje, soms een volslagen onbekende die het slachtoffer wil chanteren, die er geld aan wil verdienen of nog meer foto’s wil zien.

Hoe vaak het voorkomt, weet niemand precies. Bij het Nederlandse meldpunt HelpWanted hebben ze de slachtoffers een beetje in beeld. Er zijn dit jaar 167 meldingen binnengekomen, meestal van vrouwen, in de categorie ‘seksueel getinte foto/video online gezet’. Het topje van de ijsberg, denkt HelpWanted. Want wie zich schaamt, houdt zich liever stil.

Eerste grote liefde

Chantal ontvangt het bezoek na sluitingstijd in de lunchroom van vrienden in Werkendam. Hier kan ze rustig praten. Haar moeder Mirjam en broer Kevin (17) zijn er ook. Dit, zegt haar moeder, gaat niet over Chantal alléén.

Werkendam is klein, maar kent grote en hechte vriendengroepen. Zodra de film online staat, beginnen mensen de beelden door te sturen. In de app-groep van de buurtsupermarkt – een flinke – gaat het filmpje rond. En in de kantine van de voetbalclub wordt de film op het grote scherm getoond. Kevin: „Héél Werkendam had dat filmpje gezien.” Behalve zijn moeder. Ik niet, zegt die. „Ik wil dat niet.”

De jongen in het filmpje is Chantals eerste echte grote liefde. Voor die tijd had ze wel vriendjes, best véél vriendjes. En daarmee werd ze toen gepest. Ze was een losbol. Die vaste verkering deed haar reputatie goed.

In 2012 zijn de twee een jaar samen. Ze nemen voor de grap een filmpje op - hun enige filmpje. Hoewel de afspraak is dat ze dat met niemand zullen delen, heeft Chantal nooit over de gevaren nagedacht. Hoe het filmpje naar buiten is gebracht en wie het op Facebook heeft gezet, dat weet ze niet. Haar ex ontkent. Zijn telefoon is korte tijd zoek geweest, weet Chantal. De SD-kaart is verdwenen.

Chantal gaat de eerste weken nauwelijks naar buiten. Ze zit continu te googlen: duikt de film niet ergens anders op? Buiten is ze bang dat ze wordt achtervolgd. Als ze bekenden tegenkomt, durft ze niet te kijken.

Man van tachtig

Op de website fok.nl heeft een groepje forumleden dan al een topic aangemaakt. Alles wat over Chantal te vinden is, hebben de leden bij elkaar gezet, haar naam, haar adres, foto’s. Op Facebook krijgt Chantal ondertussen steeds meer vriendschapsverzoeken van onbekende mannen, twintigers, dertigers, zelfs eentje van tachtig jaar oud. Haar naam is inmiddels zo vaak als zoekterm op sekssites ingetikt, dat die websites automatisch bovenaan de lijst met zoekresultaten verschijnen, als je Chantal op google zoekt. „Ik ben bang dat ook die sites mijn filmpje in handen proberen te krijgen. Die ruiken geld.”

Dat kan namelijk de volgende stap zijn: gestolen foto’s en filmpjes die op wraakpornosites als myex.com worden gezet. De Deense Emma Holten (24) overkwam dat drie jaar geleden. Uit haar mailbox zijn foto’s gestolen. Niet lang daarna druppelden de e-mails binnen: „Send me more nudes or ill sent the ones I have to your boss”. Of: „Do your parents know ur a slut?”. Honderden berichten kreeg ze, van over de hele wereld. Chantage natuurlijk. Maar, ontdekte ze, ook de vernedering zelf is een belangrijk aspect. Die wraakpornosites, legt ze aan de telefoon uit, zijn er omdat er een groep is die vernedering en macht opwindend vindt. „Er zijn zelfs pornobedrijven die fake wraakporno maken. Omdat er een groot publiek voor is.”

Digiboys

Chantal doet kort na de ontdekking aangifte. Op het bureau zijn de agenten vriendelijk. Al wordt het een lastige sessie. Voor aangifte is het beeldmateriaal nodig. Nu moet Chantal bij vrienden om de doorgestuurde film gaan bedelen. De agent worstelt ondertussen met de materie: wat is een SD-kaart? En vrienden uitnodigen op Facebook, hoe werkt dat? Chantal: „Er zouden digiboys op de zaak worden gezet. We hebben er niks meer van gehoord.”

Dat is de reden, zegt ze, dat ze Peter R. de Vries heeft benaderd. De Vries heeft een tv-programma over internetpesten. Chantal voelde zich te weinig gehoord. En ze wil anderen graag waarschuwen: dat één filmpje zulke gevolgen kan hebben. Met hulp van haar advocaat Thomas van Vugt heeft ze Facebook aangeklaagd, in de hoop dat ze kan achterhalen wie de beelden op de site heeft gezet. Afgelopen zomer oordeelde de rechtbank dat Facebook daar onderzoek naar moet doen. Facebook zelf zegt dat de gegevens niet meer te vinden zijn. Morgen is het tweede kort geding.

Chantal wil weten wie het deed en vooral: waarom? En de televisie ziet ze als een mooie kans: zo kon ze in een keer aan iedereen haar verhaal vertellen. „Ze noemen me een slet. Terwijl ik gewoon een vaste relatie had.” En trouwens, van die beelden komt ze toch nooit meer af, dan kun je maar beter zelf een stap naar voren zetten.

Die tv en die rechtszaak, die worden haar ook wel eens verweten. Je maakt het erger, zeggen mensen. Je vestigt er de aandacht op. Want hé, heel handig was zo’n filmpje maken toch niet? Chantal haalt haar schouders op. Kun je vinden. „Ik heb toch niks fout gedaan?” Haar moeder: „Iedereen heeft seks.”

Lees ook: Voor sites is wraakporno lastig te weren. Drie vragen over Facebook en wraakporno