Republikeinen eisen invloed op regie tv-debatten

De Republikeinse kandidaten worden nerveus van de tv-debatten in de VS. Ze willen meer zeggenschap over de uitzending.

Republikeinse residentskandidaten Donald Trump en Ben Carson tijdens het debat van 28 oktober.

Hoe lang duurt het nog voordat het Amerikaanse tv-debat in zijn huidige vorm verdwijnt? De debatten worden steeds populairder, hun invloed groeit. En dat leidt tot een tegenreactie: presidentskandidaten worden bang voor uitglijders. Ze willen de debatten volledig controleren, of er niet meer aan meedoen.

De Republikeinse presidentskandidaten eisen een andere opzet van de komende zeven tv-debatten. Eén debat, georganiseerd door nieuwszender NBC, heeft de partij afgelast. Advocaat Ben Ginsberg heeft namens de kandidaten een brief geschreven aan alle nieuwszenders. De campagneleiders hebben de brief nog niet ondertekend, maar de eisen zijn een weergave van hun zorgen.

De zenders moeten, zo staat erin, vooraf alles melden: hoe het podium eruitziet, of de kandidaten staan of zitten, wie de gespreksleider is, en of er publiek bij is, of er een belletje of een gong te horen is.

Daarbij stellen de kandidaten eisen aan de opzet van de debatten. Geen beelden van een leeg podium tijdens de reclame, zodat het lijkt alsof ze naar de wc zijn. Geen gefilmde reacties van het publiek of de gespreksleiders. En: de temperatuur in de ruimte mag niet hoger zijn dan 19,4 graden Celsius. Donald Trump heeft al laten weten dat hij zelf gaat onderhandelen met de tv-zenders. Als hij niet meedoet, scheelt dat miljoenen kijkers, zei hij.

De schrik zit er goed in na het fiasco van vorige week woensdag, toen een debat op CNBC ontaardde in een schreeuwpartij tussen de kandidaten en de gespreksleiders. Kandidaat Ted Cruz beschuldigde CNBC ervan „een kooigevecht” te organiseren. Marco Rubio had het over „progressieve vooroordelen”, en Jeb Bush noemde de vragen „belachelijk”.

Het CNBC-debat week niet sterk af van de eerste twee debatten, waarvan één georganiseerd was door het conservatieve Fox News. De gespreksleiders stelden provocerende vragen („meneer Trump, bent u een stripverhalenversie van een kandidaat?”), maar dat deden Fox en CNN ook. Het debat liet alleen nog scherper een spanningsveld zien tussen de kandidaten en de media die het debat organiseren: de kandidaten willen een stump speech geven, waardoor ze hun boodschap controleren. De gespreksleiders zijn journalisten, en zoeken naar zwakke plekken in hun betoog. Ze moedigen bovendien discussie tussen de kandidaten aan. Dit verliep rampzalig voor Jeb Bush, die een mislukte aanval plaatste op Marco Rubio. Bush was de rest van het debat onzichtbaar.

Een blunder in een tv-debat kan fataal zijn. In 2011 verspeelde Rick Perry zijn kansen in het beruchte ‘oeps’-moment. Bush’ campagne verkeert nu in een crisis, mede door zijn slechte prestatie vorige week. Het effect van fouten is dit jaar groter, omdat er veel meer mensen kijken, en filmpjes op sociale media worden gedeeld.

Vorige week keken 14 miljoen mensen, het CNN-debat van september trok zelfs 23 miljoen. Vier jaar geleden keken gemiddeld een paar miljoen mensen. Dinsdag houden de Republikeinen hun vierde tv-debat, georganiseerd door Fox Business en The Wall Street Journal. De Democraten organiseren maar een paar debatten. Daar klagen kandidaten die laag staan in peilingen juist dat er te weinig zijn.