Wie werkt er nog op vrijdag?

Werkt er eigenlijk nog íémand op vrijdag? Diverse sectoren zijn die dag vrijwel onbereikbaar. Toch is deeltijdwerken productief.

Je hebt van die mensen die hun mailtjes afsluiten met hun werktijden: ‘maandag, dinsdag en donderdag van 09.00 - 17.00’. Waarschijnlijk hebben ze niet door dat ze daarmee een grote bron van ergernis vormen. Vraag mensen naar hun grootste werkfrustraties en vroeg of laat begint er wel iemand over bereikbaarheid.

Het lijkt tegenwoordig of elke dag van de week een eigen karakter heeft. Maandag: vergaderdag. Woensdag: papadag. Donderdag: doorwerkdag. En vrijdag… tja, werkt er eigenlijk nog íémand op vrijdag? Een rondvraag onder journalisten – want die hebben nogal eens de neiging op de willekeurigste momenten te bellen – levert al snel een topdrie op: overheden, woningcorporaties en hoger onderwijsinstellingen zijn op vrijdagen nauwelijks bereikbaar. Weten ze dat zelf wel? En vinden ze dat dan niet erg?

Nederlanders werken graag in deeltijd:

Er belt toch bijna niemand

Gerbrant Corbee, woordvoerder van woningcorporatie Ymere, constateert dat het op woensdag en vrijdag inderdaad rustiger is op kantoor. Toch zorgt elke afdeling voor voldoende bezetting om de boel draaiende te houden, zegt hij. „We zijn altijd bereikbaar.” Ook Annemarie Wienese van de Utrechtse woningcorporatie Portaal zegt dat veel afdelingen op vrijdag leger zijn. Maar volgens haar is er geen bedrijf in Nederland waar dat anders is. „Er belt ook bijna niemand op vrijdag.” Toch maakt Wienese zich geen zorgen. „Onze klantenservice is bijvoorbeeld de hele dag goed bereikbaar.”

Maar ja, komt dat doordat die mogelijke bellers zelf ook vrij zijn, of doordat ze het niet eens proberen omdat ze weten dat er toch niemand opneemt? Sommige bellers houden in ieder geval van tevoren al rekening met de populaire vrije dagen.

Volgens arbeidseconoom Ronald Dekker ligt het er maar net aan wie je nodig hebt. Hij is docent en onderzoeker aan de universiteit van Tilburg.

Bij ons werken veel hoogleraren op vrijdag thuis. Dan zijn we best te bereiken, maar dat moet dan via de collega’s van communicatie.

En laten die er nu niet altijd allemaal zijn op vrijdag. Op woensdagmiddag is juist iedereen er wel, zegt Dekker. „Dan zijn er hier veel interne vergaderingen.”

Het is maar waar de prioriteiten liggen

Dat een bedrijf niet of slecht te bereiken is, wil nog niet zeggen dat er ook niks gebeurt, zegt Dekker. „Het is maar net waar de prioriteiten van een organisatie liggen. Misschien dat je bij een kleine gemeente op vrijdagmiddag niet met een persvraag terechtkunt, maar wel gewoon je paspoort kunt ophalen. Sommige vragen kunnen nu eenmaal best wachten tot maandag.”

Nederland staat al jaren bovenaan de lijst van deeltijdwerkers. Hoewel in vrijwel alle Europese landen het deeltijdwerk de afgelopen tien jaar is toegenomen, staan we nog steeds aan de top.

Werkte tien jaar geleden nog 45 procent van de werkzame bevolking in deeltijd, inmiddels is dat bijna de helft. Ter vergelijking: in bijvoorbeeld België en Duitsland werkt ongeveer een kwart van de werkenden in deeltijd. Vrouwen vertegenwoordigen de grootste groep deeltijdwerkers in Nederland: 70 procent werkt niet fulltime. Onder mannen is dat 30 procent.

Hoe komen we eigenlijk aan al die parttimers? Het is een overblijfsel uit vroegere tijden, zegt arbeidseconoom Dekker. Na de oorlog groeide de economie en was er een tekort aan arbeiders. Vrouwen werden vanaf toen steeds meer gestimuleerd om te werken. Alleen moest er natuurlijk wel tijd overblijven voor allerlei belangrijke huishoudelijke taken. En ziedaar: het ontstaan van de deeltijdbaan.

Inmiddels is voor veel mensen deeltijdwerken een keuze en geen noodzaak. Ze willen tijd vrijhouden voor zichzelf, andere hobby’s of het gezin. Wie op vrijdag vrij is, heeft lekker lang weekend. En op woensdagmiddag hebben schoolgaande kinderen geen les.

Je zou bijna denken dat de economie stagneert met al die vrije dagen. Adjunct-secretaris-generaal Yves Leterme van de Oeso, de club van 34 rijke landen, riep vorig jaar vrouwen op meer te gaan werken. Volgens Dekker zijn er echter genoeg wetenschappelijke bewijzen dat deeltijdwerken juist productiever is.

Zo heeft een goede balans tussen vrijheid en werk een positief effect op de gemoedstoestand van de werknemer. Ook zorgen de vrije dagen ervoor dat iemand op zijn werkdagen harder werkt en dus meer gedaan krijgt.

Herkenbaar, vindt Peggy de Bruin (26). Ze is grafisch vormgever bij radiostation Sublime FM en onlangs gestopt met werken op vrijdag. Die dag gebruikt ze nu voor eigen projecten en om wat creativiteit kwijt te kunnen. „Als je vijf dagen op kantoor zit, is het soms moeilijk om inspiratie op te doen. Nu heb ik een soort uitlaatklep en daar wordt mijn werk ook weer beter van.”

Alleen maar productiever

Als collega’s of anderen haar écht nodig hebben, kunnen ze natuurlijk bellen. „Maar dat komt eigenlijk nooit voor”, zegt De Bruin. En extra werk levert zo’n dag minder volgens haar niet op. Nou ja, misschien wat meer mails op maandag. Maar verder is ze alleen maar productiever geworden. „Het werk dat ik normaal in vijf dagen deed, doe ik nu in vier.”

Deeltijdwerken lijkt dus helemaal zo slecht nog niet. Behalve als je naar de absolute top wilt. Dan is het niet raadzaam deeltijd te gaan werken, zegt Dekker.

Hoge functies zijn vrijwel altijd voltijd. Daar is veel ambitie en commitment voor nodig. Dat straal je niet uit als je deeltijd werkt.

Lees ook: Alleen sukkels hebben het druk