Schijf van Vijf: hoeveel vet, hoe duurzaam?

Vandaag komt de nieuwe richtlijn voor een beter onderbouwde Schijf van Vijf. De voedingsindustrie kijkt argwanend mee.

Er komt een nieuwe Schijf van Vijf met adviezen hoe we gezond kunnen eten. De gegevens staan in de Richtlijnen Goede Voeding die vanmiddag worden gepubliceerd. Daarin zijn alle zorgvuldig uitgevoerde wetenschappelijke onderzoeken over voeding en ziekte samengevat en beoordeeld die de afgelopen jaren over voeding en ziekte verschenen. Het is bijna tien jaar geleden dat in Nederland de nu geldende voedingsrichtlijn is uitgebracht. Sommige landen, de Verenigde Staten bijvoorbeeld, doen dat vaker.

Het is een enorme stapel documenten over voeding en ziekte die de Gezondheidsraad vanmiddag online zet. Van tevoren heeft de commissie van deskundigen precies beschreven waar ze naar kijkt.

Wie heeft hier belang bij?

De belangen zijn groot. De Nederlandse zuivelfabrikanten, Unilever en de ‘vleessector’ kijken argwanend mee. Een oordeel over zuivel, vlees en vis, en over gezond eten met minder vlees zit er zeker in. De bedoeling is dat het oordeel uiteindelijk de consumptie beïnvloedt. Dat heeft gevolgen voor de producenten.

Hoe hoog dat kan oplopen bleek in de Verenigde Staten. Daar publiceerde een commissie van deskundigen afgelopen februari een nieuw voedingsadvies. In de VS moeten de ministers van Volksgezondheid en Landbouw dat advies in een echte richtlijn omzetten. Om de vijf jaar was dat een hamerstuk. Maar dit keer had de commissie besloten niet alleen gezondheid, maar ook duurzaamheid als maatstaf voor goede voeding te hanteren.

Er kwamen bijna 30.000 commentaren binnen, en er was een drukke hoorzitting in het Congres, eind vorige maand.

De ministers van Landbouw en Volksgezondheid bezweken voor de druk en schrapten de duurzaamheidsoverwegingen. Ook zeiden ze af te zien van een mogelijke belasting op voedingsmiddelen met veel toegevoegde suiker.

Daarmee is de vlees- en zuivelindustrie bevrijd van beschuldigingen dat een dieet met ruim vlees en zuivel veel meer water verbruikt en broeikasgas produceert. En de frisdrankindustrie van dreigend omzetverlies, want het zijn nog juist de mensen met weinig geld die veel suiker kopen. De Republikeinen trokken overigens tijdens de hoorzitting nog steeds hard van leer. Ze verwijten Obama voeding te reguleren, in plaats van een advies te geven.

Zo’n vaart zal het in Nederland niet lopen. Vier jaar geleden zijn de bestaande voedingsrichtlijnen al ‘ecologisch belicht’. Zonder veel ophef. Dat duurzaamheidsoordeel weegt mee in de nieuwe richtlijnen. Veel mensen zijn benieuwd hoe het al bestaande advies van tweemaal per week vette vis eten de duurzaamheidstest zal doorstaan. Wellicht zal het milieu ons naar één keer per week haring of makreel terugdringen.

Hoe de nieuwe richtlijn er ook uitziet, de Schijf van Vijf blijft, schrijft het Voedingscentrum op zijn website. De schijf is té bekend om af te schaffen, maar in 2016 wordt hij digitaal en interactief. De bedoeling blijft om iedere dag iets uit ieder vakje eten, naar verhouding van de grootte ervan.