Middelbare blanke man zit in de VS in een diepe crisis

De gezondheid van blanke Amerikaanse mannen is de afgelopen jaren sterk verslechterd en hun sterftekans vergroot.

Sterfte VS relatief hoog

Het gaat helemaal niet goed met de middelbare Amerikaanse blanke man. Verslaving aan medicijnen of drugs, en zelfmoord hebben onder witte mannen tussen de 45 en de 54 in de afgelopen vijftien jaar bijna net zoveel levens geëist als de aidsepidemie, schrijven twee economen van Princeton University in het online wetenschappelijk tijdschrift PNAS. Na 1998 is de gezondheid van deze groep sterk verslechterd en de sterftekans vergroot.

De middelbare blanke Amerikanen zijn daarmee een uitzondering. Voor Afro-Amerikanen en hispanics, voor Amerikaanse ouderen én voor zes westerse landen waarmee de onderzoekers de VS vergeleken, zet de in de jaren zeventig ingezette, permanente daling in sterftekans (mortaliteit) en kansen op ziekte (morbiditeit) zich voort.

Tussen 1978 en 1998 daalde het sterftecijfer voor middelbare Amerikaanse mannen jaarlijks met gemiddeld 2 procent, net als in andere westerse landen, door verbetering van de gezondheidszorg en meer kennis over gezondheid. Maar in 1998 begon het opeens te stijgen met een half procent per jaar, en die stijging zet door.

Grafiek uit het rapport, vergelijking met andere landen voor leeftijd van 45 tot 54 jaar:

Hogere sterfte onder laagopgeleiden

Onder laagopgeleide mannen steeg de sterfte veel harder dan onder hoogopgeleiden. Voor mannen met middelbare school of minder verviervoudigde het sterftepercentage door drugs of medicijnen.

Niet toevallig voelen de mannen zich ook minder gezond; ze rapporteerden tussen 2011 en 2013 veel vaker chronische pijn, verlies van levenskwaliteit en psychische stress dan tussen 1997 en 1999.

Volgens de onderzoekers was een half miljoen levens gespaard als ook onder middelbare witte mannen de algemene dalende sterftetrend had doorgezet. Ze trekken een vergelijking met de aidsepidemie, die 650.000 Amerikanen het leven kostte tussen 1981 en zomer 2015. „Maar het publiek was zich van die crisis veel meer bewust dan van de epidemie die we hier beschrijven”, aldus de onderzoekers.

Ze zeggen de precieze oorzaken nog niet te doorgronden. Maar ze wijzen op de groei in verkrijgbaarheid van drugs als heroïne en de in de VS makkelijk verkrijgbare opiaten die huisartsen snel voorschrijven voor pijnbestrijding. Daarnaast steeg het sterftecijfer door zelfmoord en levercirrose (gevolg van alcoholgebruik).

Ook leggen de onderzoekers een verband met de financiële crisis, hoewel die, schrijven ze, in geen ander westers land tot een vergelijkbare kentering in sterftecijfers heeft geleid. Maar in de VS is de financiële onzekerheid vaak groter door het ontbreken van goede pensioenen. En door het instorten van de Amerikaanse maakeconomie hadden vooral laagopgeleide witte mannen lang vóór de crisis te maken met een substantiële inkomensdaling. Tussen 1980 en 2012 daalde het inkomen van mannen met alleen middelbare school met 22 procent onder schoolverlaters en 11 procent onder mannen die de school wel afmaakten. Voor mannen met een universitair diploma ging het juist omhoog.