Column

Hollandse Ottomanen in patserauto’s

‘We hebben al twee nachten niet geslapen”, zegt Yildiz aan de telefoon vanuit hun Hilton-suite aan Karon Beach, Phuket. Opgefokt dat „Erdogan nu dictator wordt en niemand dat lijkt te snappen”. Van vakantie vieren komt niet veel.

Ik ontmoette de Turkse Nederlanders dit voorjaar op het stembureau in Rijswijk op de dag van de Turkse parlementsverkiezingen. Yildiz, gemeentelijk bestuursadviseur in haar roze jas van fijne wol, en haar man Mehmet, arts. Ze brachten een tegenstem uit, op de links-intellectuele HDP. Zij viel op omdat ze de rijen oude dames in zwarte gewaden toeschreeuwde: „Waarom komen jullie niet opdraven bij de Néderlandse verkiezingen?”

Tweederde van de in Nederland uitgebrachte stemmen ging bij de jongste verkiezingen naar Erdogan. In deze krant zei een Turks-Nederlandse tapijthandelaar dat de president Turkije „een paar hempies groter” heeft gemaakt. „Mensen hebben geen benul”, zegt Mehmet door de telefoon. „Ze denken: het zal wel loslopen. Intussen zijn bijna alle nieuwsredacties overgenomen, gaan veel meisjes in Turkije niet meer naar school.”

De Facebook-accounts van Yildiz en Mehmet ontploften zo ongeveer van verontwaardiging de afgelopen dagen. Berichten over wijken in steden die virtueel waren overgenomen door AKP-stemmers. „Mijn tante die in de wijk Dikmen in Ankara woont, kwam aan bij het stembureau en kreeg te horen dat haar stem al was uitgebracht”, zegt Yildiz.

Berichten over kiezers die in het stembureau geld kregen aangeboden, over dorpen in Oost-Turkije waar bewoners niet konden stemmen omdat de straten „wegens mijnengevaar” waren afgesloten. Bericht van een vriend die in september twee weken heeft vastgezeten omdat hij bij een demonstratie in Istanbul was gesignaleerd.

Yildiz en Mehmet wonen in Hoofddorp. Ze zien de kloof groeien tussen Erdogan-aanhangers en vrijdenkers. „Overal zie ik jonge Turken met baarden en zwarte gewaden”, zegt Yildiz. „Ze rijden in patserauto’s met Koranteksten en Ottomaanse symbolen op de achterruit. Hun vrouwen koken in hypermoderne keukens, maar ze wijzen elke vorm van modern denken af.” In het stembureau hadden ze Yildiz toegesist: „Waar is je hoofddoek?”

‘We zijn niet veilig meer”, zegt Mehmet. Dat is ook de reden dat zij niet met hun achternaam in de krant willen. Hun zoontje gaat volgend jaar naar school. Yildiz: „Mijn vriendin heeft twee kinderen op de basisschool. Zij worden in de klas uitgelachen. ‘Jullie gaan naar de hel, want je moeder draagt geen hoofddoek.’ „Zo kun je je als Turk in Nederland niet ontwikkelen. Het leidt tot regressie, tot desintegratie.” Yildiz denkt erover haar Turkse paspoort in te leveren. „Dan word ik tenminste niet aangehouden als ik Turkije weer bezoek.”