Column

Het debacle bij Meavita is een harde les voor alle bestuurders

Wanbeleid bij Meavita. Dit is niet langer zomaar een waarneming van buitenaf, het is de vaststelling van de Ondernemingskamer bij het Amsterdamse gerechtshof die grote gevolgen kan hebben voor degenen die bestuurder of commissaris waren bij deze voormalige zorginstelling.

Het vonnis van de rechters is zo onverbiddelijk dat de voormalige voorzitter van de raad van commissarissen, Loek Hermans, maandag vrijwel onmiddellijk een andere nevenfunctie, het lidmaatschap van de Eerste Kamer, eraan gaf. Daar was hij fractieleider van de VVD.

Hermans worden terecht harde verwijten gemaakt in zijn rol als toezichthouder. Maar aan het falend toezicht ging falend beleid van de fulltime bestuurders vooraf, en daaraan een fusie van thuiszorginstellingen en verpleeghuizen die ondoordacht was. Het belangrijkste resultaat was dat zij leidde tot grootheidswaan bij de leidinggevenden die vergaten waartoe Meavita op aarde was: het verlenen van adequate zorg aan ouderen en hulpbehoevenden.

Meavita past in het rijtje van instellingen in de zorg, het onderwijs en de volkshuisvesting die groot dachten maar onbekwaam handelden, ten koste van degenen die van hun diensten afhankelijk waren en van de werknemers. Inholland. Vestia. Amarantis. Woonbron. Philadelphia. ROC Leiden. Dikwijls voorbeelden van fusie-op-fusie, gevolg van de onjuiste aanname dat schaalvergroting altijd tot verbetering leidt. Instellingen die grotendeels worden gefinancierd met premiegelden, belastingmiddelen of maatschappelijk kapitaal.

Het was Jet Bussemaker (PvdA), indertijd staatssecretaris van Volksgezondheid in het kabinet-Balkenende IV, die de financiële gaten bij Meavita niet langer wilde afdekken, waarop de instelling failliet ging. Vervolgens kwam de staatssecretaris toch met 37 miljoen over de brug om een doorstart van voormalige Meavita-dochters mogelijk te maken. Zoals ze als minister van Onderwijs recent ROC Leiden van de ondergang redde, hoewel deze school het ook verdiende om failliet te gaan. Ziedaar het dilemma voor de overheid: zorg en onderwijs moeten wel worden gegarandeerd.

Het is de verdienste van vakbond AbvaKabo FNV geweest dat hij het beleid van Meavita bij de Ondernemingskamer aanhangig heeft gemaakt. Het vonnis kan de consequentie hebben dat de bestuurders en commissarissen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wannaar zij hebben gefaald. Die dreiging zal bestuurders elders hopelijk aanzetten tot zorgvuldig handelen en commissarissen ervan doordringen dat toezicht een serieuze en tijdrovende taak is.