Necrologie: kwade genius achter Amerikaanse inval in Irak

Iraaks politicus

De charmante ex-balling haalde de VS over het bewind van Saddam Hussein in 2003 omver te werpen. Met grote gevolgen.

Zonder hem zouden de VS wellicht nooit Irak zijn binnengevallen. Gisteren overleed op 71-jarige leeftijd Ahmed Chalabi, de Iraakse politicus die de Amerikanen overhaalde in 2003 het bewind van Saddam Hussein omver te werpen.

Hij maakte de Amerikanen wijs dat Irak over aanzienlijke voorraden massavernietigingswapens beschikte, die volgens hem ook voor de VS een groot gevaar vormden. Ook zou Saddam nauwe banden hebben gehad met Al-Qaeda. Het was erg pijnlijk voor Washington te ontdekken dat Chalabi’s claims niet klopten.

Chalabi, na 47 jaar ballingschap terug in Bagdad, zat er niet mee. „Wat ons betreft zijn we erg succesvol”, zei hij tegen een Britse krant. „Tiran Saddam is vertrokken en de Amerikanen zijn in Bagdad. Wat in het verleden is gezegd, is niet belangrijk.”

Charmante prater

Met zijn Amerikaanse vrienden van weleer – prominenten als vicepresident Dick Cheney, minister van Defensie Donald Rumsfeld en onderminister Paul Wolfowitz – is het nooit meer goed gekomen. De genereuze geldsteun stopte; in totaal ruim 40 miljoen dollar. Chalabi moest zich in het nieuwe Irak maar zien te redden.

Een hoofdrol was er niet meer voor de vlotte, charmante prater. Vorig jaar dook zijn naam nog even op, als opvolger van premier Nouri al-Maliki. De shi’iet Chalabi onderhield warme banden met alle partijen, om het even of het shi’ieten, Arabieren of Koerden betrof. Hij werd het niet.

Kijk een fragment over hem terug

Chalabi, geboren in 1944 als telg van een vooraanstaande shi’itische familie, groeide in Bagdad op. Zijn familie vluchtte in 1956 naar de VS. Chalabi studeerde wiskunde aan MIT in Boston en gaf later wiskunde aan de American University in Beiroet.

Open brief

In 1977 verlegde hij zijn koers en richtte in Jordanië de Petra Bank op. In 1989 ging die ten onder, wat de Jordaanse staat 350 miljoen dollar kostte. De gevluchte Chalabi werd bij verstek veroordeeld tot 22 jaar wegens fraude. Chalabi beschuldigde Jordanië van een heksenjacht.

Onverstoorbaar richtte hij vanuit Brits ballingschap in 1992 met anderen het Iraakse Nationale Congres op, dat de val van Saddam nastreefde. Zes jaar later wist hij prominente Amerikanen achter een open brief aan president Clinton te krijgen, die opriep tot omverwerping van Saddam. Het begin van zijn innige contacten met Rumsfeld, Wolfowitz en anderen. Toen de Amerikanen op het punt stonden Irak binnen te vallen, voorspelde hij dat ze met open armen zouden worden ontvangen. Zelf liet hij zich alvast met hulp van de Amerikanen met 400 strijders droppen in Irak. Maar ook deze voorspelling klopte niet: hun komst ontketende geen enkel enthousiasme.

Lees terug: De deconfiture van de Chalabi's