De economie redden met het ‘volksaandeel’ Japan Post

De grootste beursgang van 2015 werd vannacht een feit. Opvallend: de aandelen Japan Post zijn vooral voor burgers. Goed voor de economie, denkt de premier.

Japanse burgers moeten van de regering meer gaan beleggen, om zo kapitaal vrijer en efficiënter te laten stromen. Daarom is Japan Post bestempeld als ‘volksaandeel’. foto getty images

„Geniet van een prachtige panoramische zonsondergang boven de Genkai Zee terwijl visserslampen schijnen bij de kust en sterren schitteren in de lucht.” Deze passage over het Japanse hotel Kanpo no Yado Kita-Kyushu verwacht je misschien in de Lonely Planet. Hij staat in het laatste jaarverslag van Japan Post, eigenaar van het hotel.

Het concern met meer dan 220.000 werknemers ging vannacht in Tokio naar de beurs. De beursgang is met een waardering van zo’n 13,7 biljoen yen, omgerekend 103 miljard euro, de grootste ter wereld dit jaar. Goed nieuws voor de Japanse overheid, die een deel van de opbrengsten wil gebruiken voor herstel van gebieden die zijn getroffen door de aardbeving en kernramp bij Fukushima in 2011.

PostNL is jaloers

Het bezit van Kanpo no Yado Kita-Kyushu klinkt misschien idyllisch, voor Japan Post is de keten van 70 hotels bijzaak. Net als de 14 ziekenhuizen die het uitbaat. Bij Japan Post draait het om drie grote takken: post, bank en verzekeraar. Voorheen vielen die allemaal onder hetzelfde overheidsbedrijf, maar vanaf vandaag hebben de holding Japan Post, de verzekeraar (Japan Post Insurance) én de bank (Japan Post Bank) een aparte beursnotering.

Alle drie de aandelen worden door de Japanse overheid in de markt gezet als ‘volksaandeel’. „Het is de bedoeling dat juist burgers ze kopen”, legt partner Lodewijk van der Kroft van de in Azië gespecialiseerde vermogensbeheerder Comgest uit. Liefst 80 procent van de aandelen die vandaag de markt op gingen, zijn gereserveerd voor particulieren.

Bij PostNL kijken ze waarschijnlijk met enige jaloezie naar hun evenknie in Tokio. Bijvoorbeeld omdat Japan Post veel betere kerncijfers heeft. Bij PostNL daalt de te bezorgen post al jaren met zo’n 10 procent per jaar, in Japan is de daling met 1,5 procent overzichtelijk.

Nog een reden: beleggers zijn veel enthousiaster over Japan Post dan over PostNL, dat gisteren liefst 20 procent in waarde verloor na de presentatie van tegenvallende prognoses. Japan Post deed het bij het beursdebuut meer dan uitstekend. De koers van de aandelen van de bank en de holding stegen bij opening allebei met 15 procent en die van Japan Post Insurance zelfs met 50 procent.

Verassing? Niet voor Van der Kroft. „Op het moment dat je als regering grote delen van de bevolking, oftewel kiezers, aanmoedigt om in Japan Post te stappen, is het niet handig als die koers vervolgens onderuitgaat.” Met andere woorden: de regering zette de aandelen bewust laag in de markt.

Dat past bij een bredere strategie van premier Shinzo Abe. Burgers moeten meer gaan beleggen om zo de economie te helpen moderniseren en kapitaal vrijer en efficiënter te laten stromen. Ook pensioenfondsen worden aangemoedigd hun geld net als westerse pensioenfondsen ‘beter’ te spreiden: niet alleen in obligaties, maar ook in aandelen. Japanners zijn notoire spaarders en nemen doorgaans weinig risico. Dat komt deels doordat Japanse vrouwen, die als risicomijdend gelden, verantwoordelijk zijn voor het beheer van het huishoudinkomen. Japan had jarenlang (vrijwel continu van 1999 tot 2013) met deflatie te maken, waardoor geld dus in feite meer waard werd op een spaarrekening. Extra rendement op de beurs zoeken was in ieder geval niet nodig.

Daar komt bij dat op de beurs ook niet direct gouden bergen lagen. Japanse bedrijven staan niet bekend om het belonen van hun aandeelhouders. Weekblad The Economist becijferde eerder dit jaar dat Japanse bedrijven omgerekend ruim 1.700 miljard euro hebben liggen: de helft van de omvang van de economie. „Ze zitten daar vaak op bergen geld zonder het uit te keren aan de aandeelhouders”, zegt Van der Kroft. De top van een Japans bedrijf beschouwt zich vaak als eigenaar, terwijl westerse bedrijven meer rekening houden met aandeelhouders.

‘Post is aflopende zaak’

Abe probeert voor een cultuuromslag op de beurs en bij beursgenoteerde bedrijven te zorgen, door bijvoorbeeld de corporate governance-regels te veranderen en ook meer externen in de bedrijfstop te verplichten. Het is te vroeg om te zeggen welk effect dat heeft. Maar mede dankzij een sterkere yen, ook het gevolg van zijn beleid, deed de Nikkei-index het afgelopen jaar beter dan de Amerikaanse S&P500 en de beurs van Hongkong.

Maakt dat Japan Post een slimme belegging voor buitenlanders? Van der Kroft zal het niet adviseren. Hij vindt het bedrijf niet efficiënt genoeg en wijst erop dat het rendement op eigen vermogen van de bankentak met 3,2 procent wel erg laag is. ABN Amro zat vorig jaar op 8 procent. Dat Japan Post het beter doet dan PostNL zegt hem ook niet veel. „Post is een aflopende zaak.”