Citrusgeur en klassieke muziek in de Rotterdamse metro

Vervoersbedrijf RET begint vandaag met geur en muziek in Rotterdamse metrostations. Alles voor een betere beleving.

Rotterdam Centraal Foto Rien Zilvold

Bent u een must-reiziger of een lust-reiziger? Hecht u bij het reizen in het openbaar vervoer vooral aan betrouwbaarheid of meer aan sfeer?

De must-reiziger ervaart als forens veel drukte in de spits en heeft behoefte aan rustgevende muziek, koele kleuren en helder licht. Dat dempt de vele prikkels. De lust-reiziger is op rustige momenten van de dag juist meer gebaat bij stimulerende muziek, warme kleuren en gedimd licht. Dat zorgt voor positieve emoties en een groter gevoel van veiligheid.

Lysander van der Sluis is ‘projectleider Beleving op stations’ bij het Rotterdamse vervoersbedrijf RET. Hij volgt reizigers, hun gedrag en hun behoeften. Zijn werk is het verbeteren van de ‘stationsbeleving’. Van der Sluis: „Een kwart van de reistijd in het openbaar vervoer is wachten. Mensen beoordelen die wachttijd veel langer en negatiever dan het echte reizen. Wij proberen die gepercipieerde wachttijd korter en prettiger te maken. Met als einddoel meer en tevreden reizigers.”

Hoe tevreden is de reiziger over de RET?

De RET gaat uit van een ‘klantenwens-piramide’. Onderin staan sociale veiligheid en betrouwbaarheid. Daarboven: snelheid, gemak en comfort. In de punt: sfeerbeleving. De prettige extra’s.

Het viel al een tijdje op in het metrostation van Rotterdam Centraal, in de passage van fietsenstalling naar stationshal: klassieke muziek. Geen wezenloze muzak, maar échte muziek. Een verademing. Bij navraag bleek sprake van een proef, die niet mocht worden verstoord door voortijdige publiciteit. De proefperiode is voorbij, vanaf vandaag klinkt de muziek in nog zeven metrostations. Meer zullen volgen.

De muziek sluit aan op het moment van de dag, vertelt Van der Sluis onder Rotterdam Centraal.

De dag begint met natuurgeluiden, in de spits is er klassiek, daarna gaat het tempo omhoog met jazz en latin, onder andere de tango van Astor Piazzola. Het is een vrij steriele ruimte hier, dat moet je compenseren. In de avondspits is het weer rustig, in de late avond is er een intieme sfeer.

En in de middag is de muziek bijvoorbeeld weer energiek. De muziek kan centraal worden geregeld, maar daar maakt Van der Sluis beperkt gebruik van. „Bij station Blijdorp wil ik bijvoorbeeld meer dieren laten horen. Het omgevingsgeluid en de resonantie verschillen per station. Het luistert heel nauw, het mag niet te nadrukkelijk zijn. Het volume is al snel te hoog. Zang is ook lastig, dat heb ik net bijgesteld.”

RET-directeur Pedro Peters was aanvankelijk sceptisch, schrijft hij vandaag in zijn column in Metro. „Persoonlijk vind ik het vaak al irritant om overal muziek te horen. Zitten onze reizigers daar nu echt op te wachten?” De proef op Rotterdam Centraal heeft Peters overtuigd, reizigers bleken het station sfeervoller en warmer te vinden. Het oordeel van voor en na de proef ondervraagde reizigers over ‘aangenaam wachten op dit station’ steeg van een 7 naar een 7,8.

Dat zit hem niet alleen in de muziek. Het licht varieert ook door de dag heen en werd gehalveerd. Nog steeds ruim voldoende en een flinke energiebesparing.

Het aantal reizigers stijgt, maar het aantal klachten en incidenten ook:

En er is de geur. Op het perron haalt Van der Sluis een leeg potje uit zijn jaszak. Een mix van bloemen en citrusnoten, bedacht door een bedrijf dat zich bezighoudt met geur in de openbare ruimte. Van der Sluis: „Dat bloemige associëren mensen met fris en veilig, die citrus met geborgenheid, je thuis voelen.” De geurstof is volledig aromatisch, met chemische stoffen krijg je allergieproblemen.

Geur is qua afstemming nog delicater dan licht en muziek, zegt Van der Sluis. „Het blijft langer bij je. We hebben goed getest met de luchtstromen in het station: hoe is de doorbloeding?” Drie verspreiders zijn genoeg voor een geureffect voor 34.000 dagelijkse passanten. Vanaf vandaag wordt de citrusgeur in zes metrostations verspreid.

Soms is het effect te subtiel, blijkt in een lift op station Beurs. Van der Sluis wil laten ruiken dat speciale folie in de lift de pisgeur neutraliseert door een reactie aan te gaan met verdampende urinemoleculen. Helaas. We proberen een andere lift: geen pisgeur.

Station Beurs, gebouwd in 1968, wordt volgend jaar deels gerenoveerd.

Station Beurs. Foto Rien Zilvold

Voor Van der Sluis een kans om nieuwe inzichten uit te voeren. Kunst kan de beleving verbeteren, reclame ook, zegt hij. Spiegelend metaal geeft reizigers in een leeg station een gevoel van veiligheid, omdat ze hun eigen beweging zien. Van der Sluis wijst op een perronklok: „Wist je dat alleen al het zien van een klok de tijdsbeleving verkort?”