Aartsvijanden Taiwan en China zoeken toenadering

Eerste ontmoeting sinds communistische revolutie in 1949.

Demonstratie tegen de ontmoeting door de Taiwanese. Foto Chiang Ying-ying / AP

Voor het eerst sinds de communistische revolutie in 1949 en het einde van de burgeroorlog ontmoet een Chinese president en partijleider de hoogste leider van buurland Taiwan, het eiland waar de verslagen nationalisten na de burgeroorlog hun toevlucht zochten. Zaterdag komen de presidenten Xi Jinping en Ma Ying-jeou bijeen voor een gesprek en een diner, op neutraal, Chineestalig terrein – in Singapore.

Zij zullen elkaar niet aanspreken met hun officiële titels van president maar met het politiek minder beladen „meneer”. China, officieel de Volksrepubliek China, beschouwt Taiwan immers als Chinees grondgebied. China erkent Taiwan, officieel de Republiek China, niet. Xi kan Ma dus niet aanspreken met „meneer de president”.

Pleitbezorgers van toenadering

Uit de officiële aankondigingen in Beijing en Taipei valt niet op te maken waarom de machtige Xi Jinping heeft ingestemd met een ontmoeting met Ma Ying-jeou, bijna „president-af”.

Op 16 januari gaan de 25 miljoen Taiwanezen weer naar de stembus. Daarbij spelen de relaties met het vasteland, naast economische kwesties, altijd een grote rol. Ma kan zich, omdat hij al twee volle termijnen staatshoofd en regeringsleider is geweest, niet opnieuw kandidaat stellen. Volgens de peiling gaat de Guomindang (Nationale partij) de strijd verliezen van de Democratische Progressieve Partij (DPP, Minjindang in het Chinees).

President Ma en zijn partij zijn pleitbezorgers van steeds nauwere relaties met de Volksrepubliek China op het vasteland. De DPP daarentegen wil wel nauwe economische banden onderhouden met China dat de belangrijkste handelspartner van het eiland is, maar tegelijkertijd bepaalde sectoren beschermen en op politieke afstand blijven van Beijing. Taiwan is een democratie met een vrije pers en een parlement en China is dat niet.

Eén China-beleid

Volgens analisten in China en Taiwan zou president Xi door middel van een ontmoeting met Ma de kansen van de Nationale Partij tijdens de verkiezingen willen vergroten. Onder de Ma is namelijk de handel met China verdubbeld, zijn er tal van Chinese bedrijven in Taiwan geopend, waaronder banken. Ook zijn de directe luchtverbindingen hersteld. Taiwan is een populaire winkel- en vakantiebestemming geworden voor ‘vastelanders’. De Guomindang wil dit beleid voortzetten, terwijl de DPP een veel voorzichtiger koers bepleit.

Maar of Xi werkelijk een nuttige rol kan spelen in de campagne, is de vraag. Er staan geen concrete overeenkomsten op het programma en Xi zal niet afwijken van het officiële Chinese standpunt dat Taiwan bij China hoort en op enig moment in de toekomst weer „ingelijfd” zal worden, waarbij de militaire optie nooit wordt uitgesloten. Het Chinese ‘Eén China’- beleid is in steen gehouwen. Dankzij de aanwezigheid van de Amerikaanse Zevende Vloot in het Pacifische gebied en Amerikaanse wapenleveranties weet Taiwan zich beschermd tegen Chinese invasieplannen.

Meer uitleg over de vijandschap tussen Taiwan en China