Virus voor hepatitis A komt van knaagdieren

Het hepatitis A-virus, waarvan mensen de leverziekte geelzucht krijgen, ging miljoenen jaren rond in kleine zoogdieren voordat het mensen besmette. Die conclusie, vandaag online gepubliceerd in PNAS, brengt helderheid over de evolutionaire geschiedenis van hepatitis A.

Hepatitis A is in veel landen een algemene virusziekte, dat iedereen een keer in zijn leven krijgt. Het virus verspreidt zich via poep. Alleen in landen met een goede hygiëne raken mensen niet meer vanzelfsprekend besmet. In Nederland is het een reizigersziekte.

Er bestaat een handvol virussen die geelzucht veroorzaken, maar hepatitis A is genetisch gezien afwijkend. Het is verwant aan virussen die insecten ziek maken, zo was al bekend.

Een overwegend Duits team, maar ook met virologen van het Rotterdamse Erasmus MC, heeft nu de naaste verwanten van het hepatitis A-virus gevonden door bijna 16.000 zoogdieren te screenen. Allerlei kleine zoogdieren (vleermuizen, knaagdieren, egels en spitsmuizen) dragen ‘hepatovirussen’ bij zich die aan hepatitis A verwant zijn. Het team ontdekte 13 verschillende.

Bij hun gastheren zijn veel insecteneters, wat erop duidt dat het virus lang geleden begon bij insecten, en daarna insecteneters en andere kleine zoogdieren besmette. De virussen uit knaagdieren zijn het meest verwant aan die van mensen. Dat duidt erop dat hepatitis A via knaagdieren uiteindelijk bij mensen terecht kwam.