Sint-Petersburg rouwt, Poetin volgt

Rusland is wel gewend aan vliegrampen. Maar deze is anders. Was het een ongeluk of een aanslag?

De presidentiële banier hangt halfstok boven het Kremlin. President Poetin zelf reageerde laat op de vliegramp. Foto Maxim Shemetov / Reuters

Eigenlijk mag je niet roken voor de terminal. Maar de politieagenten knijpen een oogje toe voor de rouwenden bij het standbeeld van ‘de aviateur’, bij de ingang van het vliegveld van Sint-Petersburg.

Het is nu meer dan 48 uur geleden dat een Airbus A321 van de Russische maatschappij Kogalymavia neerstortte in de Sinaïwoestijn. Maar nog steeds worden bloemen neergelegd op luchthaven Poelkovo. „Een tragedie voor het land”, zegt Jekaterina Fjodorovna (26). Ze wrijft in haar rode ogen. „Zo veel mensen die zijn omgekomen, jonge mensen. Kínderen!”

De ramp heeft diepe indruk gemaakt in Sint-Petersburg: de meerderheid van de 217 passagiers kwam uit de stad, eeuwenlang de hoofdstad van het Russische keizerrijk. Zondagavond verzamelden zich ruim tweeduizend Petersburgers op het grote plein voor het Winterpaleis. ‘Pieter’ is met 4,8 miljoen inwoners een grote stad, maar toch lijkt iedereen ineens een connectie te hebben te hebben met de slachtoffers. „Mijn collega’s hadden bekenden in het vliegtuig”, zegt een jongeman. Hij heeft net een bos rode bloemen gelegd bij de almaar groeiende stapel.

Staartstuk viel er wel eens af

Rusland is wel wat gewend wat vliegrampen betreft. In 2013 vielen 50 doden toen een vliegtuig crashte bij de landing in Kazan. In 2012 vielen er 31 doden toen een vliegtuig neerstortte kort na de start in Tjoemen, in Siberië. Het jaar ervoor kwam het complete ijshockeyteam van Jaroslavl om het leven. Onder de slachtoffers waren ook Russische internationals.

Toch heeft de vliegramp in de Sinaï Rusland nu in rouw gedompeld. Met 224 doden is de crash van de Airbus van Kogalymavia de grootste luchtramp uit de recente Russische geschiedenis. Daar komt bij dat er grote onduidelijkheid is over de oorzaak van de crash. Eerdere berichten (gebaseerd op anonieme Egyptische bronnen) dat de piloot melding zou hebben gemaakt van technische problemen, bleken niet te kunnen worden bevestigd. De wrakstukken van de Airbus zijn over een groot gebied verspreid – wat er volgens Russische luchtvaartexperts op duidt dat het toestel in de lucht uiteen is gevallen.

Een aanslag dus? Dat de lokale afdeling van IS verantwoordelijk zou zijn, zoals ze claimt, wordt tot nu toe niet erg serieus genomen. In de Russische media wezen experts op het ongeluk dat het toestel had in 2001, toen het staartstuk tegen de grond sloeg bij een harde landing. Volgens Kogalymavia was die schade hersteld.

De autoriteiten proberen intussen gezag uit te stralen. Bij de persconferentie in Sint-Petersburg verscheen gisteravond een stoet hoogwaardigheidsbekleders voor de camera’s. Ook Vladimir Poetin heeft intussen van zich laten horen. Na een geënsceneerde ontvangst van de minister van Transport sprak de Russische president – twee dagen na de ramp – zijn medeleven uit. Die late reactie riep bij sommige Russen herinneringen op aan de ramp met de kernonderzeeër Koersk in 2000. Toen bleef de president vijf dagen uit de openbaarheid.