Saai, boeken over je eigen land

Vanmiddag wordt de winnaar van Frankrijks belangrijkste literaire prijs, de Prix Goncourt, bekendgemaakt. Opvallend is dat de vier genomineerde boeken, op één na, niet over Frankrijk gaan, maar over het Midden-Oosten en Afrika.

Een week geleden werd de shortlist van de Prix Goncourt bekendgemaakt in museum Bardo in Tunis, waar in maart j.l. een bloedige terreuraanslag plaatsvond. De jury verklaarde dat ze de jonge Tunesische democratie een hart onder de riem wilde steken: ‘On est avec vous’. Een van de vier genomineerden en vermoedelijk de grootste kanshebber, Hédi Kaddour, is van Frans-Tunesische afkomst. Het prijzengeld van de Prix Goncourt, die vandaag wordt toegekend, bedraagt tien euro, maar de verkoop kan oplopen tot een half miljoen exemplaren.

Opvallend voor de shortlist, evenals eerder voor de longlist, is de keuze voor romans die ver over de Franse grenzen heen kijken. Of ze nu in Frankrijk of in Marokko, Egypte of Tunesië zijn geboren, de auteurs schetsen met kennis van zaken waarom het er in dat deel van de wereld zo voorstaat als nu het geval is. Het recente verleden van brandhaarden als Egypte, Syrië, Irak, Iran en Noord- en Midden-Afrika – dat is hun onderwerp. Op het moment dat Europa zich geconfronteerd ziet met vluchtelingen uit Arabische landen, laat de Franse literatuur van nu superieur zien wat zich daar in het recente verleden heeft afgespeeld.

Afgaande op de nominaties telt het hedendaagse Frankrijk dit jaar als literair onderwerp niet mee. Slechts één genomineerde roman heeft een Frans gerelateerd thema: het leven van de grote 17de-eeuwse tragedieschrijver Jean Racine. Maar ook de schrijfster van dit boek, Nathalie Azoulai, heeft een exil-achtergrond.