Iedereen 😍 emoji. Maar wat betekent die 💩 eigenlijk?

Op dit moment zijn er 1281 symbolen in Unicode opgenomen.

Door Anouk Vleugels

Altijd al via je telefoon een Vulcaanse groet willen geven? Dol op taco’s? Onlangs heeft Apple weer 184 nieuwe emoji toegevoegd, met onder  meer vulcan en taco. Toch is er nog altijd geen Tyrannosaurus- of een cupcake-emoji. Wie bepaalt eigenlijk welke plaatjes in je telefoon eindigen?

Om meteen maar even een hardnekkig misverstand uit de wereld te helpen: een emoji is niet hetzelfde als een emoticon. Een emoticon, ook wel smiley genoemd, is een weergave van een gezichtsuitdrukking. Aanvankelijk typografisch, bijvoorbeeld ;-), tegenwoordig ook als plaatje. Emoticons kwamen in zwang begin jaren ’80 onder computerwetenschappers in de Verenigde Staten, om misverstanden te voorkomen.

De emoji (deze term is zowel meervoud als enkelvoud) komt uit Japan en bestaat sinds 1999. Een emoji is een plaatje dat gekoppeld is aan een bepaalde combinatie van tekens. De computer leest het op dezelfde manier als een Japans karakter. Een emoji kan een emoticon zijn (bijvoorbeeld apple_glimlach), maar dat hoeft niet (bijvoorbeeld nailes). Ze zijn bedoeld om communicatie makkelijker én leuker te maken.

Unicode

Emoji maken deel uit van Unicode: de internationale ‘standaardtaal’ voor computers. Elk symbool koppelt Unicode aan een bepaald getal, zodat verschillende computers en systemen met elkaar kunnen communiceren. Als gebruiker zie je alleen het plaatje, bijvoorbeeld in WhatsApp. Op dit moment zijn er 1281 symbolen in Unicode opgenomen.

Om wildgroei aan emoji te voorkomen, is er het Unicode Consortium: een non-profitorganisatie waar afgezanten van het bedrijfsleven, overheden en universiteiten werken. Unicode maakt zelf geen emoji, zij keuren alleen goed welke emoji onderdeel mogen worden van Unicode. Op de website kun je volgen in welk stadium een optionele nieuwe emoji zich bevindt. Een T-Rex- of cupcake-emoji staat nog niet in de planning, maar de ‘selfie-emoji’ en ‘clown-emoji’ zijn al wel door de ballotage gekomen.

Wanneer de platformen deze emoji daadwerkelijk implementeren, is aan henzelf. In juni dit jaar werd Unicode 8.0 gepresenteerd; Apple heeft de nieuwe emoji daarvan onlangs meegenomen in de update naar iOS 9.1. Android loopt achter: gebruikers kunnen momenteel alleen de emoji van Unicode 6.0 gebruiken. Stuur je een eenhoorn-emoji naar iemand die Google Hangouts gebruikt, dan ziet diegene een foutmelding in de vorm van een blokje.

In principe mag iedereen een verzoek tot nieuwe emoji indienen. Aan de hand van een aantal criteria wordt bepaald welke emoji de selectie halen; een proces dat minimaal twee jaar duurt. Als Unicode veel aanvragen krijgt voor een bepaalde emoji, is de organisatie eerder geneigd deze goed te keuren. Grootschalige petities kunnen helpen: eenhoorn  en hotdog zijn hier voorbeelden van.

Een andere factor is ‘compleetheid’. Omdat er al kerk-emoji was, zijn in Unicode 8.0 ook een moskee en synagoge toegevoegd. Dat is ook de reden dat sommige emoji sinds begin dit jaar in vijf verschillende huidskleuren komen, bijvoorbeeld via WhatsApp. Daarvoor was het aanbod niet bepaald divers: er was één getinte emoji (met tulband): turban en één die voor Aziatisch moest dooorgaan: asian man emoji. De standaard-emoji zijn nu geel, niet blank. Voor die kleur is gekozen omdat de oorspronkelijke smileys ook geel zijn. De gele emoji representeren dus geen Aziaten, zoals soms gedacht wordt.

Verwarring

Goed voor de diversiteit, maar de update brengt ook nieuwe dilemma’s met zich mee. Wat zegt het bijvoorbeeld over een blank persoon als hij een blanke emoji gebruikt, en niet de standaard gele? Een racist, misschien? De culturele verwarring wordt verder vergroot doordat de weergave van een emoji verschilt per telefoon of platform. Neem bijvoorbeeld de poep-emoji. Stuur je deze naar iemand met een iPhone, verschijnt er een vrolijke drol: lachende drol. Maar gebruikers van Google Hangouts zien dit: google drol.

„De poep-emoji is een leuk voorbeeld van het verschil in interpretatie,” zegt Lilian Stolk. Ze doet onderzoek naar de culturele betekenis van emoji. Het hoopje poep is in Japan een gelukssymbool, legt ze uit. „Dit komt doordat het Japanse woord voor poep met dezelfde klank begint als het woord voor geluk.” Apple heeft de Japanse connotatie meegenomen in het ontwerp, met een vrolijk gezichtje. „Google, daarentegen, heeft gedacht: we doen iets met poep.”

Ontwerpers zijn dus vrij om zelf hun invulling te geven aan een emoij, al zijn er ook hier grenzen. De ‘core shape’ moet volgens de richtlijnen van Unicode behouden blijven. Een honingpot mag niet worden weergegeven als een suikerklont: het moet honing zijn.

Toch zijn er meer emoji die vaak verkeerd begrepen worden. Zo is apple weary catvan Apple niet gechoqueerd of bang, maar vermoeid. meisje apple is niet aan het juichen, maar maakt het Japanse ‘oké-gebaar’. En folded hands stelt officieel geen high-five voor, maar gevouwen handen waarmee Japanners hun dankbaarheid uiten. Niet dat het wat uitmaakt, vindt Stolk. „Wat emoji zo leuk maakt, is dat je iets persoonlijks kunt meegeven aan je boodschap. Vroeger had je je eigen handschrift, nu heb je je ‘eigen’ emoji.” Zo zijn peace en meisje apple “typisch Lilian,”, zegt ze.

Vriendelijk slakje

Hoe je ze ook gebruikt, emoji zijn booming. Uit een enquête van het Amerikaanse Swyft Media bleek dat 74 procent van de mensen regelmatig emoji en emoticons gebruikt. Daar zijn goede redenen voor. Een onderzoek uit 2008 liet bijvoorbeeld zien dat er een verband bestaat tussen het gebruik van positieve emoticons en gevoelens van vreugde. En volgens een recente studie reageren onze hersenen hetzelfde op een emoticon als op een daadwerkelijke frons of glimlach.

Weer andere studies toonden aan dat emoji een vervelende boodschap kunnen verzachten. Stolk: „Als je appt ‘Ik ben te laat’, kan dat irritatie opwekken. Plak je er een slakachter, komt het toch net wat vriendelijker over.”