Column

Allerzielen vieren met smakeloze show over de dood

Anita Witzier: 'Voor wie steek jij een kaarsje op?' (KRO-NCRV)

Iedereen heeft recht op zijn eigen manier van rouwen. Het laatste wat zich leent voor een recensie is dan ook een ritueel waarmee de doden worden herdacht. Maar er zijn grenzen, vooral als het collectieve vormen van mediarouw betreft. Het meest smakeloze televisieprogramma over de dood dat ik ooit zag was het gisteren rechtstreeks vanuit crematorium en begraafplaats Westerveld in Driehuis uitgezonden Voor Wie Steek Jij Een Kaarsje Op? (KRO-NCRV).

De Katholieke Radio Omroep kent een mooie traditie in het aandacht besteden aan Allerzielen, de dag die in het teken staat van het herdenken van alle overledenen. De laatste jaren werd in de week voorafgaand aan 2 november een dagelijks magazine uitgezonden, met miniportretten van het afgelopen jaar gestorven bekende en minder bekende Nederlanders. De mix sloeg steeds meer door ten gunste van de getuigenissen van ‘gewone mensen’ en hun verhalen over gemis en verdriet.

Dit jaar betreedt de confessionele fusieomroep nieuw terrein. In plaats van de dagelijkse, gedoseerde rouw werd de emmer in een keer over de kijker uitgestort, met de portretjes als een nog net getolereerde voetnoot in de schaduw van het hoofdprogramma.

Dat hield het midden tussen The Passion en een aflevering van Muziek op het Plein. De in roze en blauw licht gedompelde begraafplaats, met kitscherig gefotografeerd herfstlover, bood plaats aan een podium met populaire zangers als Antje Monteiro, Xander de Buisonjé en Wolter Kroes. Op een scherm achter hen levensgrote foto's van de betreurden, op de voorgrond een woud van kaarslichtjes. Nog lager in beeld een ticker van namen van overledenen, die het publiek via internet had aangedragen. Het valt te hopen dat er nog enige redactie heeft plaatsgevonden om grappenmakers of wraakzuchtigen de pas af te snijden.

Presentator Anita Witzier voerde ook korte gesprekken met bezoekers van de locatie: voor wie ze daar kwamen, in welke relatie ze tot de betreffende doden stonden en hoe een en ander nu eigenlijk precies voelde. Denk daarbij aan de rol van de verslaggever in The Passion, die deelnemers aan de processie overbodige vraagjes stelt.

Deze aanpak zal ongetwijfeld in een behoefte voorzien, als televisiependant van de geseculariseerde doe-het-zelf-rituelen waar de uitvaartindustrie graag ruimte voor maakt.

Het is de democratisering van het ritueel, dat wegzakt in een moeras van wansmaak. Zoals ik bij menige moderne uitvaart bijna nostalgie ervaar naar een traditionele kerkdienst, zo doet het concert in het crematorium mij vooral voelen hoe ik die oude Allerzielen-programma's van de KRO mis.