Column

Slopen in Wassenaar

Op foto’s uit 1925 is te zien dat De Pasch het enige huis in de wijde omtrek is: een witgepleisterde villa in de vorm van een winkelhaak aan de Wassenaarse Slag. Kale duinen glooien eromheen en daarachter doemt de zee op. Een baken van moderniteit in een dorp van rieten daken. Wie tussen de slanke pilaren over de patio naar binnen liep, was in Hollywood. Elke kamer een open haard, in het hart een majestueuze wenteltrap.

Architect Henk Wegerif – bekend van talloze interbellum-villa’s, de Willemsparkflat voor oud-Indiëgangers in Den Haag en filmdecors – gaat er met zijn gezin wonen en zal het zijn „dierbaarste huis” noemen. Hij bouwt de slaapkamers op het oosten, omdat „je dan fris ontwaakt”.

Je kunt je voorstellen hoe de kinderen Wegerif door de keukendeur, onder de eikenbomen door naar het strand renden. Gisteren speelde de zon over de kleine glas-in-loodraampjes. Er stond een hark klaar voor de herfstbladeren, maar er woont niemand meer in De Pasch. De laatste eigenaar is een jaar geleden overleden en zijn nabestaanden zijn alvast begonnen met de sloop. De muur om de patio is omver getrokken, de erker met honderden ruitjes dichtgetimmerd. Overal ligt roze marmer, de slanke pilaren liggen in stukken naast de vijver.

De executeur-testamentair suggereert in een brief van 13 mei dit jaar aan de gemeente Wassenaar: „De huidige toestand van het pand is van dien aard dat enkel bouwkundig verantwoord overgegaan kan worden tot gedeeltelijke herbouw of algehele sloop.” Liever slopen dus dan verkopen. Dat laatste wil kennelijk niet lukken – de villa staat al enige tijd voor 1,6 miljoen euro te koop.

Hoe kan zo’n juweel zo verkommeren? Het Cuypersgenootschap voor het behoud van 19de- en 20ste-eeuws cultuurgoed probeert de villa sinds 2008 tot gemeentelijk monument te verklaren. „Het is een hoogtepunt in Wegerifs werk”, zegt Leo Dubbelaar. Maar de gemeente wil dat niet.

Aanvankelijk wilde de cultuurwethouder van dorpspartij Wat Wassenaar Wil – afsplitsing van de lokale VVD – nog een ruime monumentenlijst aanleggen. Zijn opvolger van de VVD beperkte die lijst juist tot honderd monumenten en streefde in 2010 naar versobering van het beschermde dorpsgezicht. Het moest de dorpsbewoners niet te ingewikkeld worden gemaakt om een sloopvergunning aan te vragen.

In 2012 zag het er even naar uit dat De Pasch toch op de lijst zou belanden, maar sinds de laatste gemeenteraadsverkiezingen levert Passie voor Wassenaar de cultuurwethouder. Zij heeft weliswaar de illegale sloop van de villa stopgezet, maar wil die niet tot erfgoed verklaren, zo blijkt uit het coalitieakkoord. Zo is het lot van De Pasch afhankelijk van de grillen van de dorpspolitiek, waar afsplitsingen en nieuwe partijtjes de scepter zwaaien.