‘Neergestort vliegtuig brak al in de lucht’

Bij een crash kwamen 224 mensen om. Rusland wijst claim van IS op ‘aanslag’ af maar kent oorzaak nog niet.

Herdenking in Simferopol van de slachtoffers van de crash in Egypte. Foto AFP

Het ongeluk zaterdag met een Russisch vakantievliegtuig boven de Sinaïwoestijn, waarbij alle 224 inzittenden omkwamen, heeft een politieke lading gekregen door onduidelijkheid over de oorzaak van de crash. Topman Aleksandr Smirnov van de chartermaatschappij Kogalymavia, sluit een aanslag niet uit. Volghens hem is de ramp het gevolg van „externe en mechanische invloeden”.

Het zogeheten Interstatelijke Luchtvaart Comité (MAK), een agentschap waar elf van de vijftien voormalige Sovjetrepublieken bij zijn aangesloten, maakte zondag bekend dat het toestel, dat verticaal neerstortte, reeds in de lucht moet zijn gebroken. Volgens een bron van persbureau Tass zijn er aanwijzingen dat het vliegtuig in de lucht in brand is gevlogen.

Dit kan wijzen op technische mankementen of persoonlijk fouten van de piloten, maar ook op een kleine bom. De Russische krant Kommersant schreef vanmorgen dat experts denken aan een explosie in het vliegtuig waardoor de druk in de cabine wegviel. Volgens directeur Viktor Sorotsjenko van het MAK is het nog „te vroeg” om conclusies over de ramp te trekken. Premier Dmitri Medvedev kondigde aan dat het onderzoek gedetailleerd zal zijn. President Vladimir Poetin heeft zich nog niet publiek geuit.

Zaterdag meldde de Arabische website Aamaq niettemin dat strijders van Islamitische Staat (IS) verantwoordelijk zouden zijn voor de crash.

De Russische regering verwierp die claim toen. „Deze informatie is ongeloofwaardig”, aldus minister Maksim Sokolov van Transport. Ook de Egyptische autoriteiten ontkenden dat er sprake zou zijn van een terreurdaad. Volgens de hoofdredacteur van het Russische vakblad Nationale Verdediging heeft terreurgroep IS niet de middelen om een vliegtuig op tien kilometer hoogte uit de lucht te schieten.

Sokolov is met Russische rampenbestrijders naar Egypte gereisd om het onderzoek te leiden. De resten liggen verspreid over een gebied van twintig vierkante kilometer. De staart is volgens de Russische televisie op vijf tot acht kilometer van de romp gevonden. De zwarte doos is veiliggesteld.

In Rusland wordt niet uitgesloten dat het vakantievliegtuig in slechte staat verkeerde. Meteen na de crash deed de federale recherche huiszoeking in de kantoren van Kogalymavia.

Zaterdag verklaarde een piloot van de luchtvaartmaatschappij Aeroflot op de televisie dat het 18 jaar oude toestel niet goed werd onderhouden. Een oud-medewerker van Kogalymavia zei in een radio-interview dat de Airbus al langer „verschillende technische gebreken” vertoonde.

Het vliegtuig had in 2001 al problemen gehad met het staartstuk. Voordat Kogalymavia het toestel kocht, was de Airbus 321 eigendom van Onur Air, een Turkse luchtvaartmaatschappij met een reputatie van bijna-ongelukken en noodlandingen. Ook Kogalymavia is eerder betrokken geweest bij ongelukken. In 2011 kwamen er drie mensen om het leven bij een ongeluk in Soergoet in Siberië.

Topmodel aan boord

Niet alleen de claim van IS speelt in op de rol die Rusland in het Midden-Oosten wil spelen. Ook Al-Qaeda roept moslimstrijders op om ten strijde te trekken tegen Rusland én het Westen. Moskou zelf waarschuwt eveneens vaker voor terreur aan de zuidgrenzen en in Rusland zelf. Afgelopen week zei directeur Aleksandr Bortnikov van de staatsveiligheidsdienst FSB dat IS bezig is met infiltratie in Centraal-Azië.

In Oekraïne werd, net als elders in Europa en Amerika, met medeleven gereageerd. Minister Pavlo Klimkin van Buitenlandse Zaken uitte zijn leedwezen. Aan boord waren, behalve Russen en een Wit-Rus ook vier Oekraïense passagiers. Onder 224 slachtoffers bevonden zich 137 vrouwen en 27 kinderen. Speciale aandacht ging afgelopen weekeinde in Rusland uit naar Jelena Domasjnjaja, een 24-jarige vrouw die drie seizoenen had meegedaan aan de populaire televisieshow Topmodel op zijn Russisch.