Deze filantropen zijn jonger dan 40

Het bestuur van Young Stedelijk. Foto: Reinier RVDA

De rij voor het museum? Die sla je over. Dagjesmensen? Daar heb je geen last van, als je ’s avonds bij De Nachtwacht netwerkt. De beste ballerina van Nederland? Die zie je dansen in een privéoptreden. Welkom in de wereld van jongerencirkels: exclusieve clubs van culturele instellingen voor een jong, donerend publiek.

Begin dit jaar lanceerde Young Patrons Circle van Nationale Opera en Ballet in Amsterdam. Met een chique tuinfeest werd vorig jaar in het Rijksmuseum de start van Rijksextra gevierd, een donateurclub voor leden tot 40 jaar. Sinds vorig jaar zijn er in Nederland vijf van dit soort ‘cirkels’ opgericht. Vier vragen over deze nieuwe ontwikkeling.

Wat levert het op?

De meeste cirkels hebben maar een paar honderd leden, die per jaar hooguit enkele tienduizenden euro’s aan inkomsten genereren. Dat is slechts een fractie van het totaal dat culturele instellingen via fondsenwerving binnenhalen; het meeste komt binnen via private vermogensfondsen en de BankGiroLoterij.

Young Stedelijk bestaat sinds 2014 en heeft 290 leden. Die betalen 300 tot 800 euro per jaar (kunstenaars 75). Van dat bedrag gaat een kwart naar evenementen voor de club, de rest vloeit als donatie naar het museum, die er bijvoorbeeld nieuwe aankopen mee doet. In ruil daarvoor krijgen leden een rits privileges.

Wat zijn de voordelen?

Want dat is waar de jongerencirkels op leunen: exclusiviteit en privileges. “Wij organiseren een aantal evenementen per jaar die niet toegankelijk zijn voor anderen”, zegt Mathilde Smit van Club Foam (60 leden). “Dan krijg je bijvoorbeeld als eerste een tentoonstelling te zien, in de aanwezigheid van de kunstenaar. We willen onze leden net iets extra’s bieden. Dingen waar je anders niet bij kunt zijn.”

Vrijwel alle cirkels bieden soortgelijke privileges aan: van privérondleidingen tot diners, van netwerkborrels tot workshops ‘collectioneren’. “Onze leden zitten vaak in hun eerste of tweede baan. Ze zijn in een fase van hun leven gekomen dat ze meer te besteden hebben”, zegt Smit.

https://twitter.com/PatriciaCronie/status/605095832656965633

Waarom speciaal voor jongeren?

Volgens Katrien van de Linde, oprichter van Young Stedelijk, denken jongeren wel degelijk na over de financiering van cultuur.

“Jonge Nederlanders beseffen steeds meer dat de overheid niet de hele culturele sector kan dragen. Ze zien dat de overheid zich terugtrekt en dat het budget niet onbeperkt is. En dat je, als jij zelf een hart hebt voor kunst en cultuur, verantwoordelijkheid neemt en daaraan bijdraagt.

De oprichting van de cirkels is niet alleen een gevolg van de zware overheidsbezuinigingen op subsidie voor de cultuursector in 2010. De focus op jongeren heeft ook te maken met vergrijzing van de huidige donateurs. De ‘babyboomers’, nu in de zestig en zeventig, vallen straks weg als donateurs. “We hopen natuurlijk dat de jonge donateurs lang bij ons blijven. Dat ze op hun veertigste overstappen naar het Foam Fund”, zegt Mathilde Smit. Dat fonds heeft een ander prijskaartje: 1750 euro per jaar.

Is het nieuw?

Hoewel de jongerencirkels een relatief nieuw fenomeen zijn in Nederland, bestaan deze al jarenlang bij de internationale topmusea. Onder andere het Tate Modern in Londen, MoMA in New York en Louvre in Parijs kennen er één. Katrien van de Linde van het Stedelijk: “In Angelsaksische landen is een geefcultuur veel gebruikelijker.”

Overigens is niet iedereen in de cultuursector onverdeeld positief over de opkomst van het nieuwe mecenaatmodel. Chris Julien van Novel Creative Consultancy schreef er een kritisch opiniestuk over: volgens Julien wordt een grote groep jongeren gepasseerd bij het in contact komen met kunst.

“De cirkels richten zich alleen op de meest vermogende groep cultuurliefhebbers, en treden daarmee namens de instellingen naar buiten.”