Column

De rode restanten van de jarige VARA

'De Strijd' (VARA)

Gisteren was het precies negentig jaar geleden dat een redacteur van dagblad het Volk en een chef van de Arbeiderspers de Vereeniging Arbeiders Radio Amateurs oprichtten. Vrijdag werd de verjaardag vast gevierd in Pauw, het dagelijks boegbeeld van de VARA, naast De Wereld Draait Door

Jeroen Pauw had drie VARA-diva’s van weleer uitgenodigd, om herinneringen op te halen. Het werd een onderhoudend, soms hilarisch en vooral leerzaam gesprek, dat wel enige voorkennis veronderstelde. Het begon al met de tegengestelde associaties bij de socialistische strijdliederen, die bij de kleine Hanneke Groenteman (Amsterdam, 1939) thuis luidkeels werden meegezongen, terwijl de vader van Sonja Barend (Amsterdam, 1940) onmiddellijk de knop omdraaide van de radiodistributie. Van de wat?

Wie kent die draadomroep nog, laat staan de lyriek van Morgenrood of het marstempo van Op Naar het Licht? En al helemaal niemand herinnert zich de gêne wanneer het ene familielid er tranen van in de ogen kreeg en de ander met grote stappen wegbeende.

Als rode draad door de VARA-geschiedenis loopt de haat bij andersgezinden: kopspijkertjes op het fietspad naar de landdag op de Veluwe, de drollen in de brievenbus van Mies Bouwman, de uitsluiting die Groenteman ten deel viel nadat ze op de dag van de inhuldiging van koningin Beatrix (1980) op de radio had gegrapt dat het eerder weer was om te gaan kraken.

Nu wordt de poep via de sociale media uitgedeeld. En de PVV stelde Kamervragen over de publieke financiering van De Strijd, de documentaireserie die de VARA liet maken over de geschiedenis van de Nederlandse arbeidersbeweging. Vrijdag ging het daarin over het verheffingsideaal, van de fanfare Opwaarts in Uithuizen tot het trotse uitdragen van het geheelonthoudersideaal.

Hoe hard Erik Dijkstra op zijn rode brommertje ook zoekt naar tastbare restanten van de sociaal-democratische zuil, er is gewoon erg weinig meer van over. De VARA houdt de vlam ongeveer als laatste brandend, maar is wel een andere weg ingeslagen. Toen Astrid Joosten (Beverwijk, 1958) in 2002 erin geslaagd was om Ayaan Hirsi Ali exclusief te strikken voor 40 minuten interview in Oog in Oog (toen een VARA-programma) werd ze nog op het matje geroepen door de directie. Dat kon toch niet de bedoeling zijn, zo veel aandacht voor een politicus die de PvdA verruild had voor de VVD.

Pauw nodigt nu zonder aarzeling salafisten, neonazi's en Telegraaf-commentatoren uit. Sonja heeft het daar moeilijk mee, bekende ze in het feestprogramma. Maar terug naar de oude gepantserde soevereiniteit in eigen kring wil niemand meer. En in amusement is de VARA altijd de beste geweest, met Tom Manders, Rudi Carrell, Willem Ruis en Paul de Leeuw als verre van socialistische associaties oproepende publieksfavorieten.

Maar het is goed dat ze ook De Strijd maken, komende vrijdag geheel gewijd aan de slag van de kameraden om de ether.