DDR-woordvoerder die val van Muur inluidde overleden

Günter Schabowski luidde met zijn “das tritt nach meiner Kenntnis… ist das sofort, unverzüglich” het einde in van de scheiding tussen Oost en West.

Foto genomen tijdens de persconferentie op 9 november 1989. Foto DPA / AFP

De DDR-woordvoerder die op 9 november 1989 live op tv en radio onbedoeld de aanzet gaf tot het einde van de Berlijnse Muur, is overleden. Günter Schabowski is vanochtend op 86-jarige leeftijd gestorven in Berlijn, meldden Duitse media.

Schabowski was lid van het Centraal Comité van de communistische SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands) en had op 9 november de leiding over een persconferentie met betrekking tot soepelere uitreisregels. Alle DDR-burgers zouden binnenkort vrij mogen reizen, mits ze toestemming hadden van de autoriteiten.

Chaotische aantekeningen

Aanleiding voor de hervormingen was de massale volksprotesten en een uitstroom richting West-Duitsland. Toen een journalist Schabowski vroeg wanneer de regels in zouden gaan, antwoordde hij: “Das tritt nach meiner Kenntnis… ist das sofort, unverzüglich” (“Voor zover ik weet… meteen, terstond”).

Met deze woorden ontketende hij voortijdig een stormloop op controleposten bij de Berlijnse muur. De grensbewakers wisten niet wat ze moesten doen en begonnen mensen door te laten.

Later bleek dat Schabowski de informatie die hij had, verkeerd had begrepen. Hij had de vergadering van het Politbüro niet volledig bijgewoond en wipte volgens buitenlandredacteur Hubert Smeets “een half uur vóór de persconferentie” binnen.

‘Principieel fout’

Schabowski begon zijn politieke carrière als hoofdredacteur van Neues Deutschland, de krant van de SED. Later werd hij opgenomen in het Politbüro, het groepje hooggeplaatste partijfunctionarissen dat de arbeiders- en boerenrepubliek bestuurde.

Begin januari 1990 werd Schabowski uit de SED gezet. In 1997 werd hij samen met twee andere SED-kopstukken veroordeeld wegens verantwoordelijkheid voor de dood van vluchtelingen bij de Berlijnse Muur. In 2000 kwam hij vrij. In een vraaggesprek met NRC in 2009 zei hij dat “de enige verdienste van het systeem is geweest, dat het is mislukt.”

“De DDR was een principieel foute maatschappij.”