Vliegramp Egypte heeft ook een politieke lading

De vliegramp boven de Sinaï-woestijn met een Russisch vakantievliegtuig heeft al binnen een dag ook een enigszins politieke lading gekregen, zowel nationaal als internationaal.

Foto AP

Snel na de crash met de Airbus A321 van de Russische charterorganisatie Kogalymavia/Metrojet deed de federale recherche van Rusland huiszoeking in de kantoren van de luchtvaartmaatschappij. Justitie kondigde een strafrechtelijk onderzoek aan. Dat zegt niet veel. Dat gebeurt bij elke ramp.

Maar zaterdag circuleerden in de Russische media meteen berichten dat het onderhoud bij Kogalymavia/Metrojet te wensen zou overlaten. Een piloot van de staatsluchtvaartmaatschappij Aeroflot zei op de televisie openlijk dat het 18 jaar oude vliegtuig niet goed werd onderhouden. Een ex-medewerker van Kogalymavia zei in een interview met een radiostation dat de Airbus, het oudste toestel in de vloot van de chartermaatschappij, al langer “verschillende technische gebreken” vertoonde. “De piloot moest letterlijk met het vliegtuig vechten”, aldus deze voormalige werknemer.

Kogalymavia/Metrojet liet zich niet over de mogelijke oorzaken van de ramp uit. Het bedrijf sloot alleen een persoonlijke fout uit. De gezagvoerder was met 12.000 vlieguren een van de meest ervaren piloten, verklaarde de luchtvaartonderneming die in handen is van een investeringsfonds in Moskou. Op grond van het laatste radiocontact met de cockpit rees zaterdag het vermoeden dat de piloten grote technische problemen op het spoor waren. Ze wilde daarom een noodlanding maken.

Niet voor het eerst

Het is niet voor het eerst dat Kogalymavia/Metrojet betrokken is bij een vliegtuigongeluk. In 2010 gebeurde er twee keer een kleiner ongeluk met vliegtuigen van de onderneming. Er vielen toen – in Iran en in Egypte – geen slachtoffers. In 2011 kwamen er drie mensen om het leven bij een ongeluk in Soergoet in Siberië.

Mede door de enorme groei die de sector het afgelopen decennium heeft doorgemaakt, is de Russische toeristenbranche ondoorzichtig. De kwaliteit en de frequentie van inspecties laten te wensen over. Door de economische recessie in Rusland lijden veel touroperators sinds anderhalf jaar, voor zover ze niet failliet zijn gegaan, een kwijnend bestaan. Ook dit gebrek aan rentabiliteit leidt tot scherpe concurrentie op de prijs en verminderde kwaliteit. De Russische consument weet dat. Meteen na het ongeluk boven de Sinaï-woestijn regende het annuleringen van burgers die wilden afzien van hun vakantiereis, met name naar Egypte.

Claim IS

De vliegramp kreeg binnen een dag ook een internationale dimensie. Zaterdagmiddag meldde de Arabische website Aamaq dat strijders van Islamitische Staat (IS) verantwoordelijk zouden zijn voor de crash. Het Franse persbureau AFP berichtte er eveneens over. De regering in Moskou verwierp deze claim direct. “Deze informatie is ongeloofwaardig”, aldus minister Maksim Sokolov van transport. Sokolov vloog kort daarna met andere regeringsfunctionarissen van de rampenbestrijding en luchtverkeersleiding naar Egypte om leiding te geven aan het onderzoek naar de vliegramp. De Egyptische regering heeft meteen na de crash laten weten dat ze het Russische team zal bijstaan. De zwarte doos was intussen al gevonden en veilig gesteld.

Volgens de hoofdredacteur van het Russische vakblad Nationale Verdediging heeft IS ook niet de middelen om een vliegtuig op tien kilometer hoogte uit de lucht te schieten. IS heeft alleen raketten die niet verder reiken dan 4.500 meter, zei Igor Korotsjenko tegen persbureau Tass. Ook de Egyptische autoriteiten ontkenden dat er sprake zou zijn van een terreurdaad vanwege IS.

Maar de claim alleen al heeft niettemin enig effect in Rusland, omdat de Russische krijgsmacht sinds ruim een maand intervenieert in Syrië om het bewind van president Assad in het zadel te houden en ook stellingen van IS bombardeert. Bovendien waarschuwt Moskou zelf steeds vaker voor de toenemende dreiging van islamitische terreur aan de zuidgrenzen en in Rusland zelf. Afgelopen week liet directeur Aleksandr Bortnikov van de staatsveiligheidsdienst FSB nog in alarmerende toonaarden weten dat IS bezig was met infiltratie-acties in een aantal voormalige Sovjetrepublieken in Centraal Azië.

Medeleven

In Oekraïne daarentegen werd, net als elders in Europa en Amerika, met medeleven gereageerd. Minister Pavlo Klimkin van Buitenlandse Zaken uitte zijn leedwezen jegens de nabestaanden van alle passagiers. Aan boord waren vier Oekraïense passagiers. “Dat doet dubbel pijn”, twitterde Klimkin. Bij de Russische ambassade in Kiev werden bloemen gelegd.

De 224 passagiers aan boord van het vliegtuig waren bijna allemaal Russische staatsburgers uit Sint-Petersburg. Onder de slachtoffers bevonden zich 137 vrouwen, 56 mannen en 27 kinderen. Speciale aandacht ging zaterdag in Rusland uit naar Jelena Domasjnjaja, een 24-jarige vrouw die drie seizoen had meegedaan aan de ook in Rusland populaire televisieshow Topmodel op zijn Russisch.