Fractievoorzitters wilden in strijd om twee Rembrandts dreigement Frankrijk trotseren

De fractievoorzitters die nauw betrokken waren bij de aankoop van de twee Rembrandts wilden een dreigement van de Franse premier om de benodigde exportvergunning in te trekken trotseren. Vooral de fractievoorzitters van VVD en D66, Halbe Zijlstra en Alexander Pechtold, hebben geprobeerd om de koop van beide portretten door Nederland door te zetten terwijl dit al een diplomatieke kwestie aan het worden was.

Dat blijkt uit een reconstructie van deze krant. Op woensdag 30 september maakte minister Bussemaker (Cultuur, PvdA) bekend dat Nederland en Frankrijk na veel getouwtrek samen eigenaar zullen worden van de huwelijksportretten die Rembrandt in 1634 schilderde van koopman Maerten Soolmans en zijn vrouw Oopjen Coppit. De doorbraak in het onderhandelingsproces, blijkt nu, was een dreigement van de Franse premier Manuel Valls.

Via diplomatieke kanalen maakte hij Den Haag duidelijk dat Frankrijk niet zou toestaan dat beide portretten in Nederlands eigendom zouden komen. De Franse regering zou indien nodig de exportvergunning van één van de werken intrekken.

Op donderdag 24 september had Frankrijk bekendgemaakt dat het 80 miljoen euro beschikbaar had voor één portret. In Nederland werd dit tegenbod, drie dagen nadat bekend was geworden dat Nederland beide portretten wilde kopen, aanvankelijk beschouwd als bluf. Terwijl Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes door juristen liet uitzoeken of Frankrijk de exportvergunning kon intrekken, drongen Pechtold en Zijlstra er bij het kabinet op aan om geen 80 miljoen, maar 160 miljoen euro beschikbaar te stellen en zo het Franse bod te overtroeven.

Valls zette zijn diplomatieke offensief vrijdag in, via de Franse ambassadeur in Den Haag en de Nederlandse ambassadeur in Parijs. Toch beseften de fractievoorzitters pas zaterdagavond, nadat Bussemaker een akkoord met Pellerin had gesloten, dat ze de Fransen niet zouden kunnen passeren. Ook toen nog werd aan premier Rutte gevraagd om maandag tijdens een VN-vergadering in New York bij president Hollande een laatste poging te doen om beide doeken te bemachtigen. Pas toen die poging op niets uitliep, gaven de voorzitters en Pijbes het op.