Opa heeft swag

Zoals de opa van Ebele Wybenga een muts kon dragen, daar zou elke hipster jaloers op zijn. Stijllessen uit het familiealbum.

In een stoffig rijtje fotoboeken, gevonden in mijn opa’s oude huis, deed ik een verrassende ontdekking. Mijn opa had ‘swag’, zoals ze dat in hiphopkringen zouden zeggen. Toen mijn opa overleed was ik negen, dus had ik er nooit bij stil gestaan hoe hij zich kleedde. Nu bekijk ik hem met andere ogen. Zoals hij een muts kon dragen daar zou elke hipster jaloers op zijn. Eén vakantiekiekje uit de jaren tachtig zegt alles. Die eigenwijze muts. Donkerblauw hemd met witte strepen. Een vuurrode trui om de schouders geslagen. Bril met donkere glazen. Het begin van een witte stoppelbaard op zijn gebruinde gezicht. Met alles wat hij daar droeg – en de manier waarop – zou ik als jonge man in 2015 de plank beslist niet misslaan.

‘Dad style’ is al een tijdje een ding in de wereld van mannenmode. Het Japanse modetijdschrift Free & Easy besteedt er jaarlijks een heel nummer aan. Zoons en kleinzoons kijken naar hun vaders en grootvaders als inspiratie voor hun eigen kledingstijl. In 2013 schreef The New York Times al over de opkomst van de ‘dad jeans’, de comfortabel zittende standaardspijkerbroek zoals vaders graag dragen bij een zaterdags bezoekje aan de bouwmarkt. In de afgelopen twee jaar werden dit soort pretentieloze kledingstukken verrassend genoeg omarmd door een modieus publiek. ‘Normcore’ werd dat genoemd, een als grap begonnen beweging die non-descripte massakledij tot mode verheft. Denk aan Adidas-badslippers, Patagonia-fleecetruien en sinds kort ook de Teva-sandaal. ‘Dad style’ werd hier de mannelijke uitwerking van. Het betekende de terugkeer van suède jacks en het vissershoedje.

Apple dad

Ook de machtigste mannen van dit moment zweren bij een alledaagse stijl. Kijk maar naar de top van Apple tijdens hun laatste grote productlaunch. CEO Tim Cook en zijn collega’s verschenen haast zonder uitzondering in ongebleekte spijkerbroeken en button-down overhemden met opgerolde mouwen. Het uniform van de vader van middelbare leeftijd uit suburbia. De ‘Apple dad’ is in de mode, zong het meteen gniffelend rond op nieuwssites, van Mashable tot The Times.

Op deze nawee van normcore zullen we snel uitgekeken zijn. Toch valt er iets voor te zeggen om inspiratie te halen uit de manier waarop oudere mannen zich kleden. Uit de kledingstijl van een vader die zich niet meer al te druk maakt om z’n uiterlijk spreekt zelfvertrouwen en achteloosheid. Voor jongere mannen kan dat een begeerlijke uitstraling zijn. Niets te bewijzen hebben en je comfortabel voelen in je eigen vel. Advertenties voor mannenmerken worden tegenwoordig niet voor niets volop bevolkt door modellen met grijs haar.

Of ‘dad style’ je iets te bieden heeft hangt uiteindelijk af van je vaders smaak, opvoeding en generatie. Mijn leeftijdsgenoten en ik hebben vijftigers en zestigers als vaders die vaak de belichaming zijn van casual. Deze vaders maakten mee hoe de das definitief werd afgezworen en hoe sportkleding normaal werd buiten het sportveld. Het is de generatie die een overhemd met bloemenpatroon het toppunt van mannelijke elegantie vindt. Van deze vaders valt in de meeste gevallen weinig te leren. Maar als je kijkt naar hún vaders wordt het een stuk interessanter. Mijn opa (van vaders kant) hoort bij de generatie van acteur Steve McQueen en industrieel Gianni Agnelli, mannen die nu meer dan ooit worden opgehemeld als stijliconen. Mijn opa en zijn generatiegenoten leerden als jongetjes hoe ze zich formeel hoorden te kleden, maar konden daar later in hun leven speels mee omgaan. Hun zoons en kleinzoons groeiden op in een tijdperk zonder de noodzaak van vaderlijke adviezen over hoe het hoort. Daar is iets moois verloren gegaan.

Man van de wereld

Waarom werd ik zo getroffen door de stijl van mijn opa? Hij kleedde zich als zestiger in de jaren tachtig niet als oude heer maar als man van de wereld. Zo zie je hem in een kort zwembroekje, luisterend naar een felgele Walkman, de zeilen van zijn boot spiegelend in zijn zonnebril. Zijn kleren zijn nooit te wijd en sluiten aan bij zijn lichaam. Wat hielp is dat hij zijn hele leven tenger is gebleven en geen buik kreeg. Op bijna alle foto’s zie je dezelfde accessoires. Een gouden horloge met vierkante kast. Een aviator-achtige bril met donkere glazen. Op zijn gezicht een uitdrukking van milde desinteresse. En de onvermijdelijke sigaret. Ik vond één foto van opa in een donkerblauw pak: wit hemd met dubbele manchetten, zakdoek in zijn borstzakje, lichtblauwe das met asymmetrische knoop. Niet gek voor een aannemer uit Leeuwarden. Deze look kun je zo kopiëren naar 2015. Een onderschrift bij een van de foto’s bewijst dat hij wist wat hij deed. Je ziet hem staan in de kuip van zijn zeilboot, in een mouwloos wit hemd. ‘Onassis de IIV’ staat eronder geschreven. Verwijzend naar Aristoteles Onassis, de steenrijke Griekse reder die Jacqueline Kennedy schaakte. Hij had rolmodellen, net als ik. Als je mij ziet lopen met mijn trui over mijn schouders geslagen weet je van wie ik het heb.