Jack Ma in de hoofdrol, de koning als figurant

Nieuwe contracten bracht hij niet mee uit China, maar de koning deed wel volop zijn best voor het bedrijfsleven.

Koning Willem-Alexander bij topman Jack Ma van de Chinese website Alibaba, die deze week Nederlandse producten promootte. Foto KOEN VAN WEEL/ANP

In het moderne paleis van glas en staal van Zijne Internet Heiligheid Jack Ma in Hangzhou is koning Willem-Alexander weliswaar eregast, maar zijn rol in de gladde show is mistig. Bij de opening van het digitale Holland Paviljoen op de belangrijkste websites van internetbazaar Alibaba hoeft de koning niets anders te doen dan er te zijn, te zitten en vriendelijk te lachen. Het woord wordt gevoerd door Ma, de voormalige leraar Engels die een lokale gouden gids uitbouwde tot de grootste digitale bazaar ter wereld.

Binnenkort kunnen Chinezen op deze markt KLM-tickets boeken, hotels boeken in Giethoorn en boodschappen doen bij Albert Heijn, Etos en Spar. De opening van de Chineestalige webwinkel voor onder meer stroopwafels, rozijntjes, billendoekjes, muesli, jonge kaas en peutermelk mondt uit in een grote reclamespot voor Alibaba en de Nederlandse ondernemingen met Jack Ma in de hoofdrol en de koning als figurant.

„Holland is het land dat al eeuwenlang het onmogelijke mogelijk maakt. Holland bedwong het zeewater en had al in de zeventiende eeuw de eerste mondiale onderneming”, oreerde standwerker Ma om vervolgens het compliment naar zichzelf om te buigen: „Velen zeiden zestien jaar geleden dat onze droom onmogelijk was, maar kijk naar de werkelijkheid van vandaag.”

Zoetigheden

Pieter Elbers van KLM, Hanneke Faber van AH Online en Sjaak Kranendonk van Spar glunderden breed: zij gaan al die zoetigheden, bloemen en pakken melkpoeder verkopen. Ze weten dat de Chinese middenklasse over tien jaar zal zijn verdubbeld naar 500 miljoen consumenten. Nu al heeft Alibaba 336 miljoen actieve gebruikers – meer klanten dan „de bevolking van de VS groot is”, aldus Ma.

De koning zakte enigszins verveeld kijkend onderuit. Een staatsbezoek is vanuit koninklijk perspectief een opeenvolging van flitscontacten, van eindeloos handen schudden en fotomomenten doorstaan, terwijl meereizende vertegenwoordigers van bedrijven en universiteiten de ene na de andere ‘intentieverklaring’ ondertekenen met hun Chinese collega’s.

Aan goede bedoelingen en plannen geen gebrek, bleek deze week. Maar er werd gedurende het vijfdaagse staatsbezoek voor zover bekend geen enkel contract gesloten; de oogst van de koninklijke inspanningen in China valt daardoor niet betrouwbaar te becijferen. De koning zelf deed geen harde zaken, noch was hij daarvan getuige, zoals de Duitse kanselier Merkel die gisteren in Beijing toezag hoe het Frans-Duitse Airbus voor 17 miljard dollar aan vliegtuigen verkocht aan China.

Een lid van het koninklijk gevolg vertelde dat Willem-Alexander zich inderdaad stoort aan het predicaat ‘koopman-koning’ en ook poogt van dat imago af te komen. Niet eenvoudig als hij zich laat programmeren in shows van Jack Ma. Maar hij begrijpt dat het kabinet, het parlement en het bedrijfsleven van hem verwachten dat hij een handje meehelpt met het versterken van de economie. Er zit dus niets anders op dan zo nu en dan te fungeren als ‘koninklijke smeerolie’, ook als dat betekent dat je niets anders hoeft te doen dan poseren voor een wand vol bedrijfslogo’s.

„Hij ziet het als een van de vele onderdelen van modern koningschap om ondernemers te helpen door met zijn aanwezigheid status aan bijeenkomsten te geven. Door zijn aanwezigheid komen Nederlandse topbestuurders bijvoorbeeld in contact met Jack Ma en in Beijing met hoge partijfunctionarissen”, aldus deze ingewijde, die stelt dat Beatrix zich als koningin nooit had laten strikken voor een pr-show als die van Alibaba.

Status

Andersom, zo voegde deze overheidsfunctionaris eraan toe, verhoogt zijn aanwezigheid op de Alibaba-campus ook de status van Jack Ma, de voormalige toergids die buitenlandse bezoekers langs het beroemde Westmeer van Hangzhou leidde. Na de beursgang, waarmee Alibaba bijna 25 miljard dollar ophaalde, is het concern aan de slag gegaan om ook in de VS en Europa voet aan de grond te krijgen. Nederlandse bedrijven kunnen daarvan profiteren. De reeks van aankopen, variërend van internetbedrijfjes, filmondernemingen en het Chinese elektronicawarenhuis Sunning, heeft onder beleggers twijfel gewekt over de onduidelijke strategie van Alibaba. Het Holland Paviljoen, het eerste van een reeks van gespecialiseerde webwinkels, moet deze twijfels wegnemen.

Rest de vraag wat de Nederlandse bedrijven nu werkelijk hebben aan de aanwezigheid van de koning en een hoekje op de bazaar van Alibaba. Directeur Faber van AH Online is nuchter. „Wij hadden de contracten al binnen”, vertelt zij. Het is niet zo dat voor AH deuren zijn opengegaan die anders dicht waren gebleven. „We hebben gewoon een reisje gemaakt en afspraken gemaakt.” AH gaat in China geen miljarden verdienen en wil vooral leren van Alibaba en van consumenten die in koopgedrag veel verder zijn dan in Nederland en de VS. De voormalige bazin van de shampooafdeling van Procter & Gamble ziet de aanwezigheid van de koning vooral als het bewijs dat de nogal direct ingestelde Nederlanders begrijpen dat zakendoen in China gepaard gaat met vertoon van decorum. „Het is gewoon een leuke bijeenkomst, that’s all.”