Het Sovjet-geheim

Op de site chess.com staat een mooi artikel van de Amerikaanse grootmeester Gregory Serper met de intrigerende titel ‘Het grootste geheim van de Sovjet schaakschool’. Serper wist waarover hij schreef, want hij is pas Amerikaan sinds 1996. Hij werd in 1969 geboren in Oezbekistan en kreeg zijn schaakopvoeding in de legendarische school van Botwinnik en Kasparov.

Aan het eind van de jaren 80 moest hij voor militaire dienst opkomen in Novosibirsk. Hij hoefde er zelden een geweer af te schieten, zijn echte taak was het verdedigen van de eer van het Siberische militaire district aan het schaakbord.

Op een middag moest hij op het kantoor van de kolonel komen. De kolonel had het goed met hem voor. Serper was een keer in slaap gevallen bij een college over de superioriteit van het communisme en hij had zelfs gesnurkt. Het had een ramp kunnen zijn, maar de kolonel had het licht opgenomen.

De kolonel vroeg of Serper aan het jeugdwereldkampioenschap in Australië wilde deelnemen, of aan het legerkampioenschap van de Sovjet-Unie. Hij maakte duidelijk dat het hem veel beter uit zou komen als Serper in dat legerkampioenschap zou spelen. Serper wilde liever naar Australië.

De kolonel liet hem een kaart zien van de Sovjet-Unie en wees hem op een paar piepkleine eilandjes in de Noordelijke IJszee. Als Serper naar Australië ging en zonder medaille terug zou komen, zou hij zijn diensttijd daar vol moeten maken. Serper wist dat er zelden een soldaat gezond van die ijselijke eilanden was teruggekeerd.

In de laatste ronde van het jeugdwereldkampioenschap in 1988 in Adelaide speelde Serper tegen Jeroen Piket. Die zou na het toernooi nog een week vakantie houden en met zijn secondant Genna Sosonko het grote Australische koraalrif bekijken, en hoe het ook in dat jeugdkampioenschap zou gaan, het was zeker dat hij nog veel mooie internationale toernooien zou spelen. Serper vocht voor de kans om niet dood te vriezen. Wie denkt u dat er het meest gemotiveerd was, schrijft hij.

Hij won die partij, werd gedeeld eerste en in de Siberische kazerne werd hij als een held ontvangen. Dit was volgens hem het geheim van het Sovjet-schaak: motivatie door angst.

In Skopje won het team van de club Siberia onlangs de Europese clubcompetitie. Niet meer door het schrikbeeld van doodvriezen in de IJszee, maar dankzij een moderne motivatie: geld uit de winning van olie en gas.

Vladimir Kramnik (Siberia) - Veselin Topalov (SOCAR Azerbajdzjan), Skopje 2015

1. d4 Pf6 2. Pf3 e6 3. e3 c5 4. Ld3 b6 5. 0-0 Lb7 6. c4 cxd4 7. exd4 Le7 8. Pc3 d5 9. cxd5 Pxd5 10. Pe5 0-0 11. Dg4 f5 Kennelijk vindt Topalov dit geen ernstige verzwakking, anders had hij 11...Pf6 gespeeld. 12. De2 Lf6 13. Lc4 Te8 14. Td1 Pd7 15. Lb5 Lxe5 16. dxe5 De7 17. Pxd5 Lxd5 18. Dh5 g6 Dit is wel een ernstige verzwakking, maar zwart kon er moeilijk aan ontkomen. 18...a6 19. Lg5 g6 is net zoiets als de partij en na 18...h6 moet hij met 19. Lxh6 rekening houden. 19. Dh6 Tec8 20. Lg5 Df7 21. Lxd7 Dxd7 22. Lf6 Wit krijgt een sterke koningsaanval. 22...Df7 23. b3 Hij verhindert de verdedigingszet 23...Tc4. 23...Df8 24. Df4 Tc2 25. h4 Tac8 26. h5 De8 27. Td3 T2c3 28. Tad1 gxh5 Nu komt wit meteen in beslissend voordeel. Het was voor zwart overigens moeilijk een nuttige zet te vinden.

Zie diagram

29. Txd5 exd5 30. e6 T3c7 31. Txd5 Dxe6 32. Dg5+ Kf8 33. Txf5 De paar stukken die wit nog heeft werken optimaal. Er is geen verdediging tegen. 33...Tf7 34. Dh6+ Ke8 35. Te5 Tc6 36. Dxh5 Met 36. Txe6+ Txe6 kon wit het nog bederven. Nu gaf zwart op.