Gletsjers glijden langzamer van Groenland naar zee

Foto Andrew Sole, Universiteit van Sheffield

Tegen de verwachting in blijken de Groenlandse gletsjers steeds langzamer richting zee te schuiven. En niet sneller, wat je wellicht zou verwachten in reactie op klimaatopwarming. Britse en Franse glaciologen beschreven de trend in Nature (29 oktober).

Het roept de vraag op hoe de Groenlandse ijskap, waarvan hiernaast een stukje is te zien, massa verliest. Dát de ijskap versneld aan het smelten is, en zo bijdraagt aan de zeespiegelstijging, staat wel vast. Maar het mechanisme erachter is minder duidelijk. De veronderstelde bijdrage van in zee schuivend gletsjerijs is de afgelopen tien jaar afgezwakt. Meer belang wordt nu toegekend aan het wegstromen van gesmolten oppervlakte-ijs.

Dat de Groenlandse gletsjers vertragen, had Utrechts onderzoek al uitgewezen (Science, 4 juli 2008). Het nu gepubliceerde onderzoek bestrijkt een veel groter gebied (8.000 km2, in westelijk Groenland) en een bijna twee keer zo lange periode (30 jaar). Tussen 1985 en 2000 verschoven de gletsjers zo’n 80 meter per jaar. Sindsdien is het gedaald tot iets meer dan 60 meter in 2014.

Glaciologen leggen een verband met de toegenomen smelt van het oppervlakte-ijs. Elk jaar rond mei beginnen zich complete meren en rivieren op de gletsjers te vormen. Op veel plaatsen baant het smeltwater zich een weg naar beneden, door honderden meters ijs, tot aan de grond. Daar verhoogt het ophopende water de druk. Het werkt als een smeermiddel: de gletsjer gaat sneller bewegen, tijdelijk. In de loop van de maanden vormt zich onder het ijspakket een steeds uitgebreider drainagesysteem, dat het water afvoert naar zee. De druk daalt, en de gletsjer vertraagt. Dit moment valt steeds eerder in het zomerseizoen, door de toenemende smelt van het oppervlakte-ijs. Per saldo leidt dat tot een vertraging van de gletsjers.