Aanzet vredesproces Syrië

Buitenlandse bondgenoten en vijanden van de Syrische president Assad zijn het eens over het beginnen van nieuw vredesoverleg voor Syrië.

Na afloop van de Syrië-conferentie in Wenen spreken de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrow (links), zijn Amerikaanse collega Kerry (rechts) en VN-gezant De Mistura met de pers. Foto AP

Ze werden het over veel eens, maar niet over de vraag of de Syrische president Assad aan de macht blijft. In Wenen legden vrijdag de ministers van Buitenlandse Zaken van de VS, Rusland en zeventien andere deelnemers bij een conferentie over Syrië hun volle gewicht achter een vredesproces, geleid door de Verenigde Naties.

„Na vierenhalf jaar oorlog is dit een diplomatieke stap die meer belooft dan eerdere initiatieven”, zei de Amerikaanse minister Kerry na zeven uur vergaderen. Op de Weense bijeenkomst, die er mede kwam omdat een Russische interventie voor president Assad een militaire escalatie veroorzaakte, werd besloten een ‘contactgroep’ op te richten die moet proberen alle Syrische politieke groeperingen opnieuw aan de onderhandelingstafel te krijgen. Dit vredesproces moet gepaard gaan met een staakt-het-vuren en moet leiden tot „eerlijke en vrije verkiezingen”. Dit zou het lot van president Assad moeten bezegelen, waarover de VS en Rusland het gisteren oneens bleven. Syriërs waren er in Wenen niet bij.

Een eerder Syrisch vredesproces onder leiding van de VN mislukte twee jaar geleden in Genève. Diverse Syrische politieke groeperingen kregen sindsdien steeds meer buitenlandse steun, wat een oplossing van het conflict steeds gecompliceerder maakt. Het Assad-regime wordt geschraagd door Iran en Rusland, de oppositie door landen als Saoedi- Arabië. Daardoor zag VN-gezant voor Syrië De Mistura al zijn bemiddelingspogingen stranden. „De Syriërs vertelden me: het heeft geen zin om te praten als de buitenlandse sponsors willen vechten”, zei een zichtbaar opgeluchte De Mistura vrijdagavond. „Nu waren [de sponsors] hier bij elkaar en steunen ze allen een diplomatieke oplossing. Wie had dit kort geleden gedacht?”

De Amerikanen, die het initiatief namen voor de conferentie, slaagden erin aartsrivalen Iran en Saoedi- Arabië aan tafel te krijgen. Ook EU-buitenlandcoördinator Mogherini was aanwezig, evenals ministers uit Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Italië. Vanwege de instroom van tienduizenden Syrische vluchtelingen staat de samenwerking binnen de Schengenzone en zelfs de EU onder toenemende druk.

Tijdens de Weense conferentie kondigde president Obama in Washington aan dat de VS zo’n vijftig commando’s naar Noord-Syrië sturen om terreurgroepen te bestrijden. Volgens de Russische minister Lavrov, die onverwacht samen met Kerry en De Mistura een persconferentie hield, was dit hét thema waar alle deelnemers elkaar uiteindelijk op vonden: terrorisme. „Het staakt-het-vuren geldt niet voor de terroristen”, zei hij. „We vinden allen: zij mogen in Syrië niet aan de macht komen.” Binnen veertien dagen worden de gesprekken voortgezet.