Vredesoverleg over Syrië: wat staat er op het spel?

De grote spelers in de Syrische burgeroorlog praten vandaag over een oplossing. Het is de meest serieuze poging tot nu toe.

De Russische minister van Buitenlandse zaken Sergej Lavrov (links, aan de telefoon) en zijn ambtsgenoten John Kerry (VS), Adel al-Jubeir (Saoedi-Arabië) en Feridun Sinirlioglu (Turkije) voor aanvang van hun ontmoeting in Hotel Imperial in Wenen. Foto AFP / Brendan Smialowski

Alle grote spelers in de Syrische burgeroorlog zijn vandaag in Wenen. Het is de meest serieuze poging tot nu toe om een oplossing te vinden voor het conflict dat al vierenhalf jaar duurt. Iran, een belangrijke bondgenoot van de Syrische president Assad, ontbrak bij eerdere vredesbesprekingen. Dit keer is het land aanwezig, op verzoek van Rusland. De VS lieten hun bezwaren varen.

De deelname van Iran volgt op de nucleaire deal, eerder dit jaar, maar toont ook hoe de dynamiek van de oorlog is veranderd sinds Rusland een luchtoffensief lanceerde om het Syrische regime te stutten. De interventie heeft Assad en zijn bondgenoten nieuw zelfvertrouwen gegeven.

De VS en andere bondgenoten van de Syrische oppositie beseffen dat ze Assad niet met militaire middelen weg zullen krijgen. Terwijl ze hun wapenleveranties aan de rebellen opvoeren, zoeken ze ook naar manieren om een deal te sluiten met de belangrijkste steunpilaren van Assad: Rusland en Iran. Vorige week was er al een eerste ronde gesprekken in Wenen. Naast de VS zitten vandaag ook verschillende Europese ministers aan tafel, net als andere bondgenoten van de oppositie: Saoedi-Arabië, Qatar en Jordanië. Als bondgenoten van Assad zijn ook de Russische buitenlandminister Lavrov en de ministers van Libië en Egypte aanwezig.

Grote afwezigen zijn het Syrische regime en de oppositie. Want het moeten geen onderhandelingen worden tussen vijanden. Het is een poging van de grote spelers in het conflict om het begin van een oplossing te vinden. Het grootste twistpunt is het al dan niet (tijdelijk) aanblijven van Assad. Als er vooruitgang wordt geboekt, dan kunnen zij hun bondgenoten in Syrië onder druk zetten.

Dat zal nog knap lastig worden. Het Syrische regime en de oppositie hebben de afgelopen dagen venijnige uitspraken gedaan. Zo haalde minister van Informatie Al-Zoghby hard uit naar Saoedi-Arabië, dat volgens hem niet kan bijdragen aan een oplossing „omdat het moslims vermoordt in Syrië, Irak en Jemen”. Hij noemde de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken een „tumor” en een „knecht”, die beter zijn mond kan houden.

De Syrische oppositie reageerde fel op het nieuws dat Iran aanschuift in Wenen. De oppositie waarschuwde dat het overleg tijdverspilling is, die het leger van Assad de kans geeft om gebieden te heroveren. De oppositie verwerpt het idee dat Assad aanblijft tijdens een overgangsperiode, „zelfs al is het maar een dag”.