‘Verstrengeling belangen ligt in Brussel op de loer’

Brusselse pressiegroepen willen scherper toezicht op mogelijke verstrengeling van belangen.

Neelie Kroes

Een op de drie eurocommissarissen uit de vorige Europese Commissie van José Manuel Barroso is overgestapt naar grote bedrijven, of naar organisaties die nauwe banden hebben met het bedrijfsleven. Dat blijkt uit een uitgebreide inventarisatie door Corporate Europe Observatory (CEO) en LobbyControl, twee organisaties die zich inzetten voor meer transparantie in Brussel.

Samen namen de 26 ex-commissarissen na hun vertrek 117 nieuwe baantjes aan. Barroso zelf spant de kroon, met 22 nieuwe (vaak onbezoldigde) posities, van internationaal bestuurslid van de Madrileense opera tot voorzitter van het UEFA-kinderfonds.

De betrokkenheid van de Portugees bij de Bilderberg-conferentie en de European Business Summit, twee invloedrijke politiek-economische gremia, baart de onderzoekers het meest zorgen.

Oud-eurocommissarissen moeten tot achttien maanden na hun vertrek de Commissie toestemming vragen voor nieuwe activiteiten die ze ontplooien. Bij twijfel worden de verzoeken bekeken door een ad hoc gevormd ethisch comité binnen de Commissie, wat in eenderde van de gevallen is gebeurd.

Volgens de Commissie zijn haar gedragsregels strenger dan die in lidstaten en andere Europese instituties. En hoewel die regels de inventarisatie van CEO en LobbyControl in de eerste plaats mogelijk hebben gemaakt, vinden de onderzoekers het risico van belangenverstrengeling te groot. Al is het maar omdat de Commissie nog nooit géén toestemming heeft gegeven.

Achttien maanden niet lobbyen

Neelie Kroes, die tien jaar eurocommissaris was (eerst Mededinging en daarna Telecom), vroeg en kreeg toestemming om speciaal adviseur te worden bij Bank of America Merrill Lynch. In een brief aan de Commissie schrijft Kroes dat haar rol „zich beperkt tot het geven van advies” en is haar baantje bij de bank „slechts zeer gering gelinkt” aan wat ze als Telecom-commissaris deed. De Commissie accepteerde dat, maar vroeg Kroes wel om gedurende de afkoelingsperiode van achttien maanden niet in Brussel te lobbyen namens het bedrijf.

Driejarig verbod

CEO vindt dat de functie grondiger onderzocht had moeten worden, temeer omdat Kroes gedurende de hele financiële crisis lid was van een Commissie die daarover belangrijke beslissingen nam. CEO vindt dat het oud-eurocommissarissen gedurende drie jaar verboden zou moeten worden om functies te accepteren waarbij een belangenconflict op de loer ligt. Dat is namelijk ook de periode dat ze nog wachtgeld krijgen (tussen de 40 en 65 procent van het basismaandsalaris van ruim 20.000 euro).

Behalve Kroes en Barroso worden ook de Luxemburger Viviane Reding en de Belg Karel De Gucht uitgelicht. Reding, tegenwoordig Europarlementariër en onder Barroso verantwoordelijk voor Telecom (2004-2010) en Justitie (2010-2014), accepteerde een bestuursbaan bij foto- en IT-bedrijf Agfa-Gevaert. De Gucht, de oud-commissaris Handel, ging in zee met Proximus (voorheen Belgacom) en investeringsbedrijf CVC Capital Partners.