Laatste Britse gevangene op Guantánamo Bay naar huis

De 46-jarige Aamer zat sinds 2002 vast in de gevangenis waar de VS vermeende terreurverdachten vasthoudt.

Ongedateerde foto van Aamer AFP

Shaker Aamer, de laatste Brit die vastzat in de Amerikaanse gevangenis op Guantánamo Bay, is op weg naar huis. Volgens zijn advocaten komt hij rond lunchtijd aan in Londen.

De 46-jarige Aamer werd in 2001 in Afghanistan aangehouden, en begin 2002 overgebracht naar de legerbasis Guantánamo Bay, waar de VS vermeende Al-Qaeda- en Talibaanstrijders, en andere terreurverdachten vasthoudt. Oorspronkelijk werd hij ervan verdacht banden met Osama bin Laden te hebben, het brein achter de aanslagen van 9/11. Maar een aanklacht is de afgelopen dertien jaar niet tegen Aamer ingediend.

Aamer zei altijd onschuldig te zijn: hij was in Afghanistan om liefdadigheidswerk te doen toen daar na 9/11 de oorlog uitbrak. Toen hij de grens met Pakistan probeerde over te steken, werd hij door een lokale stam opgepakt, doorverkocht aan de Noordelijke Alliantie en uitgeleverd aan de Amerikanen. Op die manier kwamen veel Guantánamo-gevangenen in handen van de VS.

Lees ook het interview dat NRC-correspondent Titia Ketelaar eerder met Aamer had : Wil je bellen? Eerst een vinger in de anus

In 2007 bepaalden de VS dat hij onschuldig was. Het duurde tot september dit jaar tot zij lieten weten Aamer te zullen vrijlaten. Zijn dochter Johina reageerde toen verheugd:

Twitter avatar JohinaAamer Johina Aamer Thank you everyone for all the support. The news hasnt hit yet. We can’t believe we might finally see our Dad after 14 years. #ShakerAamer

Vermoedelijk wordt Aamer vanmiddag eerst nog door de Britse antiterreurpolitie ondervraagd voor hij helemaal vrij komt. Dat gebeurde met de twaalf andere Britten die de afgelopen jaren vrijkwamen. Zij kregen vervolgens schadevergoedingen van enkele miljoenen omdat ze op Guantánamo werden mishandeld en gemarteld. Daarvan waren de Britse veiligheidsdiensten op de hoogte.

Ook Aamer zegt dat de Britten wisten dat hij door zijn Amerikaanse ondervragers werd mishandeld. Op enig moment zouden zij zelfs aanwezig zijn geweest. De Britse regering ontkent medeplichtigheid. Volgens zijn advocaten zou dit de reden zijn dat het zo lang duurde voor hij vrij kwam.

In een gesprek met hen zei Aamer zelf, zo bleek eerder dit jaar toen de Daily Mail een transcript publiceerde:

I know there are people who do not want me ever to see the sun again. It means nothing that they have signed papers, as anything can happen before I get out.

Hij zal waarschijnlijk ook medische hulp nodig hebben. Hij nam deel aan meerdere hongerstakingen, en werd in afzondering vastgehouden. Volgens Britse media heeft hij gevraagd eerst zijn vrouw te mogen zien, voor hij de kinderen ontmoet. De jongste van zijn vier kinderen was nog niet geboren toen hij werd opgepakt, de oudste – Johina – pas vier.

Aamer werd geboren in Saoedie-Arabië, maar heeft door zijn huwelijk met een Britse een vaste verblijfsvergunning in het Verenigd Koninkrijk.