Column

Gewoon mislukt

Er was een tijd dat wij in Nederland dingen voor elkaar kregen. Ik kan mij die tijd niet heugen, want daarvoor ben ik te laat geboren. Maar onze grote infrastructurele projecten uit het verleden dwingen tot op de dag van vandaag bewondering af en worden tot ver over onze landsgrenzen bestudeerd als meesterwerken van ingenieursvernuft. Nadat god de rest van de landen had geschapen, creëerden wij eigenhandig Holland. De grote werken die onder leiding stonden van ingenieur Lely zijn met flair gerealiseerd. De Afsluitdijk is na de Chinese Muur het enige bouwwerk dat door mensenhanden is gemaakt dat zichtbaar is vanuit de ruimte. De Deltawerken behoren tot de meest geavanceerde bouwwerken ter wereld.

En nu krijgen we het in zestien jaar niet voor elkaar om een hogesnelheidstrein te laten rijden over een tracé van 147 kilometer. Het is gewoon mislukt. Ik weet niet hoe ik het anders moet uitdrukken. De trein rijdt niet. Missie niet volbracht. We hebben het gewoon niet voor elkaar gekregen. En er is geen enkel zicht op een oplossing op korte termijn.

In Italië, waar die zogenaamd ondeugdelijke treinen vandaan kwamen die ze onze trotse Nederlandse Spoorwegen in de maag hebben gesplitst en waar ze in onze ogen nooit iets voor elkaar krijgen, ligt 1437 kilometer hogesnelheidsspoor, meer dan in Duitsland en Engeland samen, dat volledig in gebruik is. Van de Frecciarossa, die 300 kilometer per uur haalt, rijden er 101 treinen per dag. Die trein is gebouwd door AnsaldoBreda, dezelfde fabriek die de treinen leverde die wij Nederlanders binnen een maandje naar de knoppen hadden gereden en toen niet meer aan de praat kregen. In Italië ga je er in minder dan drie uur mee van Milaan naar Rome, een afstand van bijna 600 kilometer, bijna net zo ver als van Amsterdam naar Berlijn. En waarom krijgen wij dat niet voor elkaar? Daarover verscheen deze week het rapport van de parlementaire enquêtecommissie. Het antwoord op de vraag wie heeft gefaald, is dat iedereen heeft gefaald. Iedereen die bij het project betrokken is geweest, opeenvolgende ministers, kamerleden, ambtenaren, NS-bestuurders en de inspectie, heeft grote, ernstige, fatale, onvergeeflijke fouten gemaakt. En wat leren we ervan? Niets, behalve dat politici en bestuurders zich incapabel hebben betoond en dat zij in de toekomst wederom incapabel zullen blijken.

De ware oorzaak waarom wij vroeger wel dingen voor elkaar kregen en nu niet meer, is dat wij ergens aan het einde van de vorige eeuw hebben besloten om de leiding over grote infrastructurele projecten en andere zaken in de maatschappij over te hevelen van mensen die er verstand van hebben naar managers. De reden dat de Afsluitdijk er nog staat, is dat ingenieur Lely wist hoe je zo’n ding moest bouwen en dat hij daarom automatisch ook de baas was van het project. Ergens in de jaren tachtig of negentig is het misverstand ontstaan dat diegene de baas moet zijn die verstand heeft van baas zijn. De beslissingen worden tegenwoordig niet meer genomen door mensen met kennis van zaken, maar door mensen die gespecialiseerd zijn in het nemen van beslissingen.

Elk parlementair onderzoek over elk onderwerp heeft dezelfde conclusie. Het betreft een complexe materie, die technische expertise vergt, en politici en managers verknallen het, want ze hebben die kennis niet. Als je het hoofd van de technische dienst met twintig jaar werkervaring de leiding had gegeven over de realisatie van de HSL-Zuid, had die trein al jaren geleden gereden.