Diepreligieuze Gülen-beweging runt nieuw lectoraat Inholland

Een lectoraat verbinden met een omstreden beweging? Stop, zeggen SP en VVD.

Aanhanger van de Gülenbeweging deze week op een betoging in Istanbul. Foto Osman Orsal/Reuters

Hogeschool Inholland werkt samen met een ondernemersnetwerk van de omstreden islamitische Gülenbeweging. Het netwerk heeft een lectoraat op Inholland gekregen. Tweede Kamerfracties willen dat de samenwerking wordt stopgezet omdat ze twijfelen over de intenties van de Gülenbeweging.

Inholland begon een maand geleden met het lectoraat crosscultureel ondernemerschap. Dit moet de „interactie” bevorderen tussen studenten en ondernemers op „etnisch diverse afzetmarkten”. Het lectoraat wordt gefinancierd door Inholland en het Turkse zakelijke netwerk Hogiaf, dat ondernemers tips geeft over regelgeving en dat netwerkbijeenkomsten organiseert.

Volgens Inholland is Hogiaf een onafhankelijke vereniging die „breed maatschappelijk wordt gedragen”. Hogiaf is echter al jaren nauw verbonden met de Gülenbeweging: een islamstroming van volgelingen van de Turkse imam Fetullah Gülen. Deze diepreligieuze beweging runt in Nederland diverse organisaties en heeft, wegens een gebrek aan transparantie, de speciale aandacht van het ministerie van Sociale Zaken.

Hogiaf wordt in een rapport uit 2010 van de Universiteit Utrecht genoemd als onderdeel van de Gülenbeweging. Dat is nog steeds zo, zegt Erik-Jan Zürcher, hoogleraar Turkse talen en culturen te Leiden. „De mensen die deze ondernemersvereniging leiden, zijn volgelingen van Fethullah Gülen en op allerlei manieren actief binnen zijn beweging.”

Onafhankelijk onderwijs

Ahmet Taskan, vicevoorzitter van Hogiaf, beheerde in het verleden een Güleninternaat voor Turks-Nederlandse kinderen. Gürkan Çelik, lector op Inholland dankzij de samenwerking met Hogiaf, was voorheen voorzitter van de Dialoog Academie – een Gülenorganisatie. Ook andere bestuurders gaven leiding aan een Gülenorganisatie of twitteren uitspraken van Fethullah Gülen rond.

Tweede Kamerlid Sadet Karabulut (SP) vindt dat Inholland de samenwerking met Hogiaf moet beëindigen. Volgens haar vertoont de Gülenbeweging „sektarische trekjes” en moeten studenten ervan kunnen uitgaan dat op een instelling als Inholland onafhankelijk onderwijs wordt gegeven. Tweede Kamerlid Pieter Duisenberg (VVD) vindt het „absoluut onwenselijk dat de Gülenbeweging zich gaat mengen in het Nederlandse hoger onderwijs”. Hij doet een beroep op Inholland om de samenwerking per direct te stoppen.

Niet hardop lachen

Onderzoek van de Universiteit Utrecht wees uit dat de Gülenbeweging de integratie niet tegenwerkt, maar dat er wel een „ernstige, naar binnen gekeerde houding” heerst. Gedragsregels bestaan eruit dat je niet de straat op dient te gaan als dit niet echt nodig is, niet hardop lacht, niet op een comfortabel bed slaapt en huwelijken bij voorkeur sluit met iemand binnen de beweging.

Daarnaast is de Gülenbeweging niet transparant. Ze is actief in onderwijs, bedrijfsleven en media, maar veel van de betrokken organisaties maken niet duidelijk dat zij tot de beweging behoren. Ook Hogiaf ontkent er deel van uit te maken. Lector Gürkan Çelik zegt dat hij door Gülen wordt „geïnspireerd”.

Op de vraag of hij aanhanger is van de Gülenbeweging, antwoordt Çelik: „Wat is aanhanger? Ik ben lid van een politieke partij, ben ik daar dan ook aanhanger van?” Hij zegt dat het voor Turkse Nederlanders moeilijk is open te zijn over hun betrokkenheid bij de beweging, omdat Gülen in Turkije onder vuur ligt.

„InHolland moet zich achter de oren krabben omdat zij niet weet met wie zij zaken doet”, zegt SP’er Karabulut. Hoogleraar Zürcher noemt het „problematisch” dat de onderwijsinstelling samenwerkt met Hogiaf zonder de achtergrond van de vereniging te kennen. De Gülenbeweging is volgens Zürcher strikt islamitisch en fel Turks-nationalistisch. „Je kunt je afvragen of dat past bij de seculiere signatuur van de onderwijsinstelling.”

InHolland laat weten dat volgens haar eigen informatie Hogiaf en lector Çelik niet aan de Gülenbeweging zijn verbonden.