Amsterdamse wethouder geeft dinsdag uitleg over rapport

Simone Kukenheim, wethouder van Onderwijs en Jeugd. Foto ANP / Remko de Waal

De Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim (Onderwijs, D66) geeft dinsdag tekst en uitleg over een onderzoeksrapport dat in opdracht van de gemeente is gemaakt en dat al sinds augustus in haar bezit is. De wethouder is in verlegenheid gebracht door publicatie van dit rapport en nog twee andere stukken waarin het beleid van een van haar voorgangers, Lodewijk Asscher (PvdA), positief wordt belicht.

Het beleid van Asscher, waarbij zwakke scholen op kosten van de gemeente door een team van externe experts werden geholpen, was voor D66 een van de belangrijkste punten in de succesvolle verkiezingscampagne van vorig jaar. In het partijprogram van D66 stond: “Scholen moeten weer zelf verantwoordelijk worden; het stadhuis bepaalt nu te veel hoe er lesgegeven moet worden.”

Onderzoek naar beleid Asscher

D66 behaalde bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart veertien zetels en liet daarmee voor het eerst de PvdA (tien zetels) achter zich. De nieuwe wethouder sloot meteen het zogeheten Kwaliteitsbureau Amsterdam (KBA), van waaruit Asschers experts werkten.

De drie stukken lekten uit via lokale krant Het Parool, en waren zonder uitzondering positief over de effecten van Asschers beleid. Het belangrijkste is een rapport dat het Kohnstamm Instituut voor onderwijsonderzoek maakte en dat Het Parool vorige week al openbaar maakte. Het instituut deed in opdracht van de Amsterdamse gemeenteraad onderzoek naar het beleid van Asscher en de inzet van het KBA. In het rapport, gedateerd op 19 augustus 2015, staat onder meer: “Vrijwel alle scholen die hebben deelgenomen aan het KBA (hebben) een positieve ontwikkeling doorgemaakt.”

‘Ging om een tussenrapportage’

Nadat het rapport was uitgelekt schreef wethouder Kukenheim de gemeenteraad dat het om een “tussenrapportage” ging, en dat de vergelijking met de aanpak van andere gemeenten “nog onvoldoende” is. Het Kohnstamm instituut vergelijkt de Amsterdamse aanpak met die in Rotterdam en Almere. D66 en VVD hebben aangedrongen op een vergelijking met Den Haag en Utrecht, waar weinig of geen basisscholen staan die volgens de onderwijsinspectie ‘zwak’ zijn.

De stukken die gisteren uitlekten, zijn niet gemaakt in opdracht van de gemeenteraad. Een is van een kwaliteitsbureau dat in 2013 door de schoolbesturen is opgericht om het werk van het KBA voor vier jaar over te nemen. Het bureau van de schoolbesturen heeft van de gemeenteraad nog één jaar subsidie gekregen. Daarna “heeft het zichzelf moeten opheffen”, aldus projectleider Selma Janssen. Volgens haar is het uitgelekte stuk “een overdrachtsdocument dat wij hebben opgesteld begin dit jaar voor scholen en schoolbesturen om de opgedane ervaringen niet verloren te laten gaan. Dit document is nadrukkelijk niet aan de gemeente gestuurd en het was absoluut niet de bedoeling dat dit openbaar zou worden gemaakt.” In het document staat onder meer:

“Schoolbesturen en scholen zijn tevreden over het proces van de kwaliteitsonderzoeken, waarbij de aanpak wordt afgestemd op de school.”

‘Vrijwel alle scholen positief’

Het oudste uitgelekte stuk dateert uit februari en is gemaakt door een van Kukenheims eigen ambtenaren. Hierin wordt systematisch bekeken wat de resultaten zijn van het zwakke-scholenbeleid: “Over het algemeen zijn de besturen zeer positief over de invloed van de verbeteraanpak op de kwaliteit van het onderwijs en de professionele cultuur op scholen.” En: “Een externe kritische blik en een duidelijke visie over waar het om draait in scholen wordt niet als negatief of dwingend ervaren, maar eerder als positief en verfrissend, mits scholen en besturen de ruimte krijgen om hier een eigen draai aan te geven.”

In vetgedrukte letters is er telkens bijgeschreven op welke manier het nieuwe beleid van Kukenheim aansluit bij dat van Asscher. Kukenheim introduceerde de lerarenbeurs in plaats van de vanuit de gemeente aangestuurde ondersteuning voor scholen; voor maximaal 2.000 euro per vier jaar kunnen leerkrachten zich laten bijscholen of trainen.

Paternotte neemt het voor Kukenheim op

Zelfs het door D66-lijsttrekker Jan Paternotte zo gesmade praktijkboek Goed Onderwijs (“gaat de gemeente nu bepalen wat goed onderwijs is”, zei hij vorig jaar in de campagne) wordt door de meerderheid van de geïnterviewden als positief ervaren. Het boek “biedt duidelijke aanknopingspunten voor concrete gesprekken over onderwijskwaliteit binnen de school en mogelijke verbeterpunten. (…) Het praktijkboek dient dus als een inspiratiebron.”

Raadsleden en woordvoerders van D66 relativeerden gisteren de betekenis van de andere gelekte stukken. D66-leider Paternotte neemt het voor Kukenheim op. Het rapport is nog niet af, zegt hij vrijdag in een interview in de Amsterdambijlage van NRC. “En ik weet zeker dat in het eindrapport nog de positieve bevindingen over het beleid van Asscher zullen staan.” Hij zegt erbij:

“Wat mij opvalt: als het gaat om iets waar Lodewijk Asscher ooit verantwoordelijk voor was, wordt iedereen op de Stopera nerveus.”

Lees het volledige interview met Jan Paternotte.