‘1 op de 12 huishoudens gebruikt Popcorn Time’

Dat zei marktonderzoeker Multiscope en werd in diverse media overgenomen.

De aanleiding

„Een op de 12 huishoudens in Nederland kijkt regelmatig illegaal speelfilms en series via Popcorn Time”, meldde De Telegraaf woensdag. Daarmee zou deze video on demand-dienst de grootste zijn na Netflix (17 procent) en Ziggo On Demand (11 procent). Ook in deze krant verschenen eerder al cijfers: Popcorn Time zou gebruikt worden in 600.000 huishoudens in Nederland, ofwel 8 procent. Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd

Al deze cijfers komen uit de zogenoemde Smart Electronics Monitor die marktonderzoeksbureau Multiscope op 15 oktober publiceerde. Dit is een onderzoek naar het gebruik van online mediadiensten (als Spotify, Netflix en Uitzending Gemist) en zogenoemde smart electronics (zoals Smart TV, tablets, e-readers en Playstation). De vragen gingen over welke ‘slimme’ apparaten mensen in bezit hebben, hoeveel tijd mensen besteden aan online mediadiensten et cetera.

Het bureau voerde dit onderzoek op eigen initiatief uit, en het rapport van circa 60 pagina’s wordt voor 950 euro verkocht aan onder meer uitgevers, omroepen, reclamebureaus en brancheorganisaties. Die bedrijven „willen een beeld krijgen van de markt, die heel snel verandert, zodat ze weten hoe ze de consument het beste kunnen benaderen”, zegt een woordvoerder van Multiscope. Het bedrijf stelt het onderzoek niet gratis ter beschikking aan media. Deze krant kreeg wel een samenvatting van de gegevens over Popcorn Time.

En, klopt het?

Multiscope heeft een vast panel van meer dan 100.000 consumenten. Hieruit werd vervolgens een steekproef getrokken van mensen die via e-mail worden uitgenodigd om deel te nemen aan de enquête. Hoeveel mensen Multiscope heeft uitgenodigd is onduidelijk, maar uiteindelijk vulden 6.536 mensen de enquête volledig in. Van deze deelnemers zei 8 procent – zo’n 540 mensen – Popcorn Time te gebruiken.

Multiscope berekent hiermee in hoeveel huishoudens de illegale dienst wordt gebruikt. Het aantal huishoudens in Nederland is 7.590.000 (bron: CBS). 8 procent daarvan is 632.500 huishoudens.

Drie deskundigen op het gebied van statistiek en onderzoeksmethodologie (Richard Gill, Peter Lugtig en Jelke Bethlehem) hebben op ons verzoek hun licht laten schijnen over het onderzoek. Alle drie wijzen ze erop dat het internetpanel van Multiscope niet representatief is voor de Nederlandse bevolking. Multiscope weegt bijvoorbeeld wel of er evenveel mannen als vrouwen aan de onderzoeken deelnemen, en of alle opleidingsniveaus vertegenwoordigd zijn, maar de deelnemers zijn niet aselect (random) geselecteerd uit de Nederlandse bevolking.

Het zijn allemaal internetgebruikers – terwijl niet alle Nederlanders internet gebruiken. Mogelijk hebben ze zichzelf via internet aangemeld of zijn ze in het panel terechtgekomen via andere internetonderzoeken. Hoeveel mensen de enquête niet hebben ingevuld weten we niet. Maar degenen die dat wel deden, zijn mensen die het leuk vinden om via internet mee te doen aan peilingen. Dat is volgens de drie deskundigen geen representatieve groep.

Daar komt nog bij dat Multiscope het onderzoek deed tussen 26 augustus en 21 september. Sindsdien is er veel veranderd: de meest gebruikte versie van de illegale dienst, Popcorntime.io, is uit de lucht gehaald.

Conclusie

De bewering dat 600.000 huishoudens Popcorn Time gebruiken, is gebaseerd op onderzoek onder een doelgroep die niet representatief is voor de Nederlandse bevolking. Wij beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.