“We kregen opdracht kernraketten af te vuren”

Hoe de VS bijna per ongeluk een nucleaire oorlog waren begonnen.

Pakken zoals die gedragen werden in een Amerikaanse lanceerbasis. Te zien in een museum in Arizona. Foto Jim Lo Scalzo / EPA

Ruim vijftig jaar geleden in Okinawa, Japan. Amerikaanse militairen van de luchtmacht bemannen vier geheime raketlanceerinstallaties waarvandaan kruisraketten met kernkoppen afgevuurd kunnen worden op Tokio, Peking, Hanoi, Pyongyang en doelen in de Sovjet Unie. Het is 28 oktober 1962, het hoogtepunt van de Cubacrisis, wanneer John Bordne en zijn collega’s naar eigen zeggen opdracht krijgen om 32 nucleaire wapens te lanceren.

Het verhaal van Bordne is te lezen in Bulletin of the Atomic Scientists - het (inmiddels digitale) tijdschrift, bekend van de Doomsday Clock. De veteraan heeft zijn verhaal na vijftig jaar strikte geheimhouding opgetekend in nog ongepubliceerde memoires. Aaron Tovish sprak met hem en schreef deze longread.

“Schiet de luitenant neer”

Ten tijde van het incident was DEFCON 2 van kracht - de één na hoogste mate van paraatheid van de Amerikaanse krijgsmacht. Bordne vertelt hoe hij en de zeven andere militairen op de basis verbaasd waren dat op nonchalante toon, aan het eind van een weerbericht, opdracht werd gegeven kernwapens te lanceren. Hoewel de procedure precies gevolgd was en de militairen daarmee officieel opdracht hadden gekregen om tot lancering over te gaan, besloot één van de twee commandanten het bevel te negeren. Hij stuurde zelfs gewapende mannen naar de andere commandant, die het bevel wel wilde opvolgen.

Publicatie documenten

Of het verhaal klopt is moeilijk te verifiëren, omdat eventuele documentatie over het incident volgens de schrijver nooit is vrijgegeven. Daar moet direct verandering in komen, vindt Tovish.

Lees het verhaal van Bordne - The Okinawa missiles of October - hier.