Cameron verliest grip op Brexit-debat

Afzijdig blijven ging niet langer: Cameron neigt naar ‘ja’ tegen Europa. Het verzwakt zijn onderhandelingspositie in Brussel.

De Britse premier David Cameron wilde zijn opties openhouden. Tot hij gisteren waarschuwde voor de gevolgen van een vertrek uit de EU.

Tot gisteren vermeed David Cameron zorgvuldig zich uit te spreken voor of tegen Brits lidmaatschap van de Europese Unie. Lid blijven, zo meent de Britse premier immers, is afhankelijk van zijn pogingen de EU de komende maanden te hervormen.

Maar ongeacht wat er in Brussel gebeurt, is in het Verenigd Koninkrijk de campagne voor ‘blijven’ of ‘vertrekken’ in alle hevigheid losgebarsten. Zelfs al is er nog geen exacte datum voor het referendum over het EU-lidmaatschap, zelfs al zijn Camerons onderhandelingen pas net – en louter op ambtelijk niveau – begonnen.

Afzijdig blijven is daarom geen optie meer, beseft Downing Street duidelijk. Gisteren mengde de premier zich dus voor het eerst in het campagnegewoel. „Laten we goed beseffen wat de consequenties zijn [van vertrekken]”, zei hij in het Lagerhuis. Cameron waarschuwde voor wat de Noorse optie wordt genoemd: geen EU-lid zijn, maar wel deelnemen aan de Europese Economische Ruimte en handeldrijven met de lidstaten.

„Ik zou daar sterk voor oppassen. Noorwegen betaalt per hoofd van de bevolking meer aan de EU dan wij. Ze nemen per hoofd van de bevolking meer migranten op dan wij, maar ze zitten niet aan tafel, hebben geen mogelijkheid te onderhandelen.”

Aan zijn inmenging ging een avond vooraf waarin Downing Street journalisten instrueerde dat je „óf EU-lid bent óf niet”. Van een associatieverdrag kon geen sprake zijn, en de Noorse optie zou van het Verenigd Koninkrijk „geen land van melk en honing” maken.

Camerons waarschuwing lijkt ingegeven door paniek over de manier waarop de campagne zich ontwikkelt, signaleerde Vote.Leave, de belangrijkste groep voor het opzeggen van het EU-lidmaatschap, terecht. Het klinkt bovendien alsof hij de Britse kiezer nu al richting ‘blijven’ wil duwen. Terwijl Cameron ook gisteren weer herhaalde zijn opties open te houden „als we bij onderhandelingen niet krijgen wat we nodig hebben”.

Die boodschap zal in Brussel nu ook minder dreigend klinken. Onderwijl verlopen de onderhandelingen over zijn wensen daar stroef. Andere regeringsleiders gaven de Britse premier te verstaan dat hij volgende maand met details moet komen over welke hervormingen hij nu wil.

De kans op een precieze uitleg lijkt echter klein. In gesprek met Europese journalisten zei staatssecretaris van Europese Zaken David Lidington onlangs dat hij Cameron heeft geadviseerd „niet té gedetailleerd” te zijn. „Dat zal gezien worden als openingsbod, waarna je naar beneden kunt onderhandelen, of als een absoluut minimum, waarna iedere afwijking gezien wordt als een vernietigende nederlaag.”