Teylers-directeur: ‘Met Leonardo expositie komt een droom uit’

Teylers Museum in Haarlem organiseert in het najaar van 2018 een tentoonstelling over Leonardo da Vinci (1452-1519), de grootste ooit in Nederland met zoveel origineel werk van de beroemde Italiaanse renaissancekunstenaar. „Een oude droom komt uit”, zegt directeur Marjan Scharloo.

In 2005 en 2012 organiseerde Teylers Museum al tentoonstellingen over Michelangelo en Rafaël.

„Ja, er ontbrak inderdaad nog één kunstenaar in dat rijtje. De Michelangelo-expositie was met 97.000 bezoekers onze eerste echte blockbuster. Dat smaakte naar meer. We maakten toen meteen plannen voor tentoonstellingen over Rafaël en Leonardo. Maar Teylers Museum is een oude dame; als we elk jaar zoveel bezoekers in korte tijd zouden krijgen slijt het gebouw te veel, en het zet de organisatie enorm onder druk. Maar zo eens in de zes, zeven jaar, dat is goed te doen; meteen ook een lakmoesproef voor onze bezoekersfaciliteiten. Kunnen we kijken of die nog up to date zijn.”

Da Vinci was een homo universalis: architect, uitvinder, filosoof, natuurkundige, beeldhouwer, schrijver, schilder en componist. Welke Leonardo gaat u laten zien?

"We gaan een tentoonstelling maken over zijn gave om menselijke karakters en emoties uit te beelden. Zijn kennis en kunde demonstreerde hij in optima forma in 'Het Laatste Avondmaal'. Dat fresco voor een klooster in Milaan gaat een grote rol spelen op de tentoonstelling."

Maar dat fresco krijgt u niet naar Haarlem.

"Nee, dat gaan we levensgroot en heel dichtbij de bezoeker brengen. Hoe? Daar wil ik nog niet te veel over zeggen, maar ik beloof u dat het spectaculair wordt. En daaromheen tonen we originele tekeningen met portretstudies van Leonardo. Aan de geslaagde typecasting van de apostelen bij 'Het Laatste Avondmaal' en de wijze waarop Leonardo hun verwarring, verbazing, woede en verdriet op de woorden van Jezus verbeeldde, is nog nooit een tentoonstelling gewijd. Door dit originele uitgangspunt konden we veel bruiklenen krijgen."

"Twee jaar geleden maakten we een opzet voor een gedroomde tentoonstelling. Van de veertig tekeningen op ons lijstje kunnen we er nu zo’n dertig lenen. We hebben daarom voldoende massa om de tentoonstelling te kunnen aankondigen."

Koningin Elizabeth bezit een grote collectie tekeningen van Leonardo. Heeft u ook bij haar aangeklopt?

"Van Windsor Castle lenen we acht tekeningen. Maar ook van het Albertina in Wenen. En met vele andere instellingen hebben we contracten gesloten. Spectaculair is dat we van het Museum voor Schone Kunsten in Boedapest twee tekeningen mogen lenen die nooit eerder zijn uitgeleend."

Wat gaat u doen tot de opening op 5 oktober 2018?

"Sponsors zoeken. Een goede catalogus laten maken. Een symposium organiseren en kijken of we misschien nóg een paar bruiklenen kunnen krijgen. Met ons hele team zullen we het museum ook moeten voorbereiden op zo’n honderdduizend bezoekers in drie maanden."

Wat kunnen de bezoekers straks leren van de tentoonstelling?

"We denken dat onze ideeën over mensentypes en emoties vooral gevormd zijn door mensen als Darwin, Lombroso en Freud. Met deze tentoonstelling zullen we een brug slaan naar de renaissance: Leonardo liep in veel opzichten voorop, ook in zijn manier van kijken.”