Les over Zwarte Piet: er is geen goed antwoord

Activisten maakten een lespakket over Zwarte Piet. Het moet tot een gesprek in de klas leiden.

„Gatver”, twittert PVV-Kamerlid Martin Bosma struikelend van verontwaardiging. „Extremististen gaan onze kinderen wijsmaken dat Zwarte Piet iets te maken heeft met slavernij. #kominverzet”. 

Bosma reageerde op het persbericht dat de stichting Nederland Wordt Beter rondstuurde, over het Zwarte Piet-lespakket dat dinsdagavond werd gepresenteerd.

Dichter Jerry Afriyie en historicus Roelof Jan Minneboo maakten het lesprogramma, voor de hoogste klassen van de basisschool. Het doel is niet, zeggen ze met nadruk, om Zwarte Piet te veranderen, maar om kinderen bewust te maken. Ze hebben, in overleg met de eerste school waar ze de lessen op proef gaven, zoveel mogelijk vermeden de kinderen naar het ‘juiste’ antwoord te loodsen.

Minneboo laat een reeksje dia’s uit een powerpoint zien. „Hoe denk jij dat het komt dat Piet in het verhaal van Sint en Piet zwart is”, is de vraag op de eerste dia. „Er zijn veel verschillende antwoorden. Hij is zwart door het roet van de schoorsteen. Hij is eigenlijk een raaf van Odin. Hij stelt een zwarte man voor.”

Het is de bedoeling dat onderwijzer en leerlingen na de dia’s met elkaar in gesprek gaan”, zegt Afriyie. Bewustwording is nu eenmaal een langdurig proces en zoals Minneboo zegt, „die 500 jaar witte hegemonie en Europese agressie – we hoeven er niet meteen vanaf, maar we moeten ons er wel bewust van worden.”

Nederland Wordt Beter is een stichting waarin activisten zitten die ook heftiger protesten organiseren. Afriyie en vele anderen werden vorig jaar bij de intocht van Sinterklaas in Gouda gearresteerd omdat ze niet demonstreerden op een plek die de burgemeester had aangewezen, maar langs de route van de intocht.

Blader door het lesmateriaal: 

Minneboo zegt dat het voor de zaak van de activisten belangrijk is om zowel de weg van de acties als van de constructieve overleggen te bewandelen. „We hebben elkaar allemaal nodig.”

De school is een van de maatschappelijke instituties waar Nederland Wordt Beter zich op richt. Afriyie: „Wij richten ons niet op individuen. Hoe mensen thuis Sinterklaas vieren, dat is hun zaak. Er moet geen politie langs de deuren om te controleren of binnen ‘Grimas aqua make-up 1001 neger’ wordt gebruikt. Dat bestaat hè. Dat kun je in Nederland kopen.” Het gaat om de bedrijven, om de openbare gelegenheden, om de politiek.

De eerste lessen Zwarte Piet heeft Minneboo gegeven op de Montessori basisschool in het Utrechtse Oog in Al. Een Amerikaanse moeder had zich bij directeur Jasper Bunt beklaagd over zwarte Piet en hem in contact gebracht met Minneboo.

In goed overleg werd het lespakket geïntroduceerd. „Ik wilde geen suggestieve vragen”, zegt Bunt. In de klas zag hij dat kinderen flexibeler waren dan volwassenen. „Ze begonnen met: O, dat had ik nooit zo gemerkt. Maar zij zijn heel gevoelig voor het argument dat het een feest voor alle kinderen moet zijn.”

Hoe het feest dit jaar op school gevierd wordt weet Bunt nog niet. „Ik laat dat aan de ouderraad over, waar ook enkele leerkrachten in zitten. Wij zijn een openbare school. Dus in elk geval moet de uitkomst passen binnen de kaders die het schoolbestuur ons heeft gegeven. En dat is: geen Zwarte Piet.”