‘Johan Cruijff beste Nederlandse speler’

Dat schreven diverse media

De aanleiding

Johan Cruijff, „Nederlands beste voetballer ooit”. Je leest het dezer dagen in verschillende media in de berichtgeving rond zijn gezondheid – Cruijff heeft longkanker. Het stond onder meer in deze krant, de Volkskrant, De Telegraaf en de NOS en persbureau ANP schreven het ook. „Waarop is dit gebaseerd? Wilt u dit voor mij checken?”, vraagt lezer Vincent Dijks.

Waar is het op gebaseerd?

Cruijffs verheven status is bijna onbetwistbaar onder sportverslaggevers. „Zo mooi, zo sierlijk, zo goed als Cruijff zullen voetballers in Nederland nooit meer zijn”, zo vat sportjournalist Guus van Holland in 1999 in NRC de heersende opinie goed samen.

En, klopt het?

Wetenschappelijk onderzoek naar wie Nederlands beste voetballer is, bestaat niet. Aan de hand van een viertal punten proberen we voor deze next.checkt uitsluitsel te geven: aantal doelpunten, gewonnen prijzen, persoonlijke awards en invloed op de voetbalsport. We richten ons alleen op zijn loopbaan als speler.

Cruijff speelde 520 wedstrijden als clubvoetballer waarin hij 291 doelpunten maakte. Daarmee behoort hij tot de top van de Nederlandse topscorers aller tijden, alleen generatiegenoten Willy van der Kuijlen (319 goals) en Ruud Geels (317 goals) blijven hem voor.

Cruijffs belangrijkste concurrent voor de ‘titel’ Nederlands beste voetballer, Marco van Basten, maakte 218 doelpunten in 280 wedstrijden. Moet vermeld: Van Basten speelde vanwege een chronische enkelblessure noodgedwongen zijn laatste wedstrijd op zijn 28ste, terwijl Cruijff afscheid nam op zijn 37ste.

Cruijff won 23 prijzen als clubvoetballer, indrukwekkend veel. Tien landskampioenschappen, zeven nationale bekers, drie keer de Europa Cup 1 (voorloper van de Champions League), twee keer de Europese Supercup en eenmaal de wereldbeker voor clubteams. Daarmee is hij in Nederland – qua aantal prijzen – onovertroffen. Maar, en dat wordt hem weleens verweten, hij won nooit een hoofdprijs met Oranje. De WK-finale van 1974 ging verloren, vier jaar later ontbrak hij toen Nederland weer de finale haalde en opnieuw verloor. In 1988 werd Nederland voor het eerst (en voorlopig laatste keer) Europees kampioen, met Van Basten in de hoofdrol.

Cruijff kreeg diverse persoonlijke prijzen. In 1999 werd hij uitgeroepen tot Europese voetballer van de twintigste eeuw, door de internationale federatie van voetbalgeschiedenis en statistiek, een organisatie die is erkend door wereldvoetbalbond FIFA. Van Basten eindigde als tiende. Bij de verkiezing voor ’s werelds beste voetballer van de twintigste eeuw eindigde Cruijff als tweede achter de Braziliaan Pelé – Van Basten werd twaalfde.

Cruijff was meer dan een voetballer, hij was ook een vernieuwer. Zijn techniek, gecombineerd met onnavolgbare passeerbewegingen, waren verbluffend. Hij was in de jaren zeventig bij Ajax en Oranje de ‘uitvoerder’ van het totaalvoetbal – snel, gevarieerd aanvalsspel, met veel positiewisselingen – onder leiding van wijlen coach Rinus Michels.

Cruijff was de bepalende factor in het geheel, hij dirigeerde zijn ploeggenoten. Tijdens het WK in 1974 ontstond de term Clockwork Orange; de Nederlandse spelers manoeuvreerden met veldleider Cruijff als de wijzers van een klok over het veld. Nederland was gidsland, met voetbal volgens de lange tijd zo geroemde ‘Hollandse School’.

Conclusie

Johan Cruijff wordt door diverse media de beste Nederlandse voetballer ooit genoemd. Hij veroverde geen hoofdprijs met Oranje, in tegenstelling tot die andere grote voetballer, Marco van Basten. Maar Cruijff won uitzonderlijk veel prijzen als clubvoetballer, behoorde tot de top van de Nederlandse topscorers en kreeg veel persoonlijke awards – hij werd uitgeroepen tot Europese voetballer van de twintigste eeuw. Zijn invloed op het voetbal – snel aanvallend spel – wordt wereldwijd geprezen. We beoordelen de stelling als waar.