Alles verandert om hetzelfde te blijven in de wereld van Bond

‘Alles moet veranderen opdat het hetzelfde blijft’, luidt de beroemde overpeinzing uit de Italiaanse roman De tijgerkat van Giuseppe Tomasi di Lampedusa. Zo was het voor de belegerde aristocraten op Sicilië in die beroemde roman die oog in oog kwamen te staan met de revolutionaire legers van de Italiaanse eenwording. Zo is het ook voor James Bond. Alles verandert en alles blijft ook altijd hetzelfde.

Spectre, de nieuwe Bondfilm, is een Bond volgens het boekje met vooral veel actie op glamoureuze locaties. De film maakt niet al te veel tijd voor de traumatische jeugdherinneringen van Bond, die in voorganger Skyfall nog een prominente rol speelden. Dit is eindelijk weer eens een Bond die niet opzichtig leent bij concurrenten. Quantum of Solace schurkte aan tegen de nerveuze montagestijl van de Bourne-films van Paul Greengrass. Skyfall probeerde drie jaar geleden aan te haken bij de hyperserieuze en zwaarmoedige Batmanfilms van Christopher Nolan. Die film was de succesvolste in de hele Bondreeks – met een wereldwijde opbrengst van een miljard dollar. Dat geeft zelfvertrouwen en dat zal een factor zijn geweest bij de keuze om Bond nu weer eens Bond te laten zijn – inclusief de nodige verwijzingen naar eerdere Bondfilms. Maar die verwijzingen zijn weer niet zo talrijk dat alleen ingewijden het nog kunnen volgen en de reguliere filmkijker afhaakt. De film bedient zo op een tamelijk ingenieuze manier op hetzelfde moment twee soorten publiek.

Ook traditioneel: de grote Bondschurk wordt nu voor de vierde keer op rij gespeeld door een prominent acteur met een stevig accent, die Engels niet als moedertaal spreekt: Deen Mads Mikkelsen in Casino Royale, Fransman Mathieu Amalric in Quantum of Solace, Spanjaard Javier Bardem in Skyfall en nu Oostenrijker Christoph Waltz in Spectre. Vreemd blijft toch het griezeligst. Maar het seksisme dat de Bondreeks van oudsher aankleeft wordt langzaam maar zeker aangepast. In Spectre belandt Daniel Craig (47) in bed met Monica Belluci (51) – zowaar geen vrouw die twintig jaar jonger is dan de held. Ze hebben twee scènes samen. In het grootste deel van de film trekt James Bond op met gangsterdochter Madeleine Swann, gespeeld door Lea Seydoux (30); inclusief het traditionele leeftijdsverschil tussen acteur en actrice van een paar decennia dus. Bond verandert, maar heel traag. Juist dat maakt de accentverschuivingen, hoe klein ook, veelzeggend.