Agent met camera de banlieue in

Tien jaar na grote oproer in voorsteden is relatie bewoners en politie even beroerd.

Politie in de Parijse voorstad Clichy-sous-Bois in oktober 2005. Er waren daar grote rellen uitgebroken nadat drie jongeren op de vlucht voor de politie waren geëlektrocuteerd. Foto Stéphane de Sakutin/AFP

Op een gewone dag had het nieuws de krant niet gehaald. Agenten die hulp verlenen en door jongeren worden bekogeld met stenen en flessen: zoiets gebeurt vaker in de onstuimige Parijse banlieue. Maar in de week waarin Frankrijk de rellen van 2005 in de verpauperde voorsteden herdenkt, haalde het bericht alle sites. Het incident speelde zich opnieuw af in Clichy-sous-Bois, waar de veenbrand van tien jaar geleden met de eerste brandende auto’s begon.

De verhoudingen tussen de inwoners en de politie blijken er nog even beroerd, concludeerden Franse media deze week. En dat heeft vooral te maken met de identiteitscontroles waarvan vaak gekleurde inwoners slachtoffer zijn. Premier Manuel Valls wil nu dat alle agenten in het land cameraatjes op hun uniform krijgen.

De camera’s dienen twee doelen: ze moeten agenten beschermen, en voorkomen dat mensen worden aangehouden op basis van hun huidskleur. De strijd tegen contrôles au faciès (raciaal profileren) was een belofte waarmee de socialist François Hollande in 2012 president werd. In Clichy en andere voorsteden kreeg hij ruim 70 procent van de stemmen.

Hoewel deze politiepraktijken nu verboden zijn, werd de staat deze zomer veroordeeld in een procedure aangespannen door dertien mannen van Afrikaanse afkomst. Volgens een rechter waren zij louter aangehouden „door hun fysieke voorkomen en het deel uitmaken, echt of verondersteld, van een etnische groep of ras”. Dat de staat vorige week in beroep ging tegen de schadevergoedingen leidde tot verontwaardiging bij activisten.

Bodycamera’s moeten de gemoederen bedaren. Sinds 2013 heeft de politie in probleemwijken proefgedraaid. Maar: „Deze camera’s zijn alleen nuttig voor agenten”, zei Amadou Ka, van actiegroep Les Indivisibles eerder. „Ze gaan het niet filmen als ze jongeren geweld aandoen.” De politievakbonden zijn wel positief.

Waslijst aan voorstellen

Valls kwam maandag, met 17 ministers in zijn gevolg, in probleemstad Les Mureaux met een waslijst aan voorstellen die wat hij noemt „sociale, territoriale en etnische apartheid” moeten verminderen. Hij wil gemeenten met te weinig sociale woningen (de norm is 25 procent) dwingen huizen te bouwen om sociale lagen beter te laten mengen. Meer jongeren uit de volkswijken moeten worden toegelaten tot de eliteopleiding École Nationale d’Administration voor ambtenaren. Verder beloofde hij discriminatie op de arbeidsmarkt aan te pakken.

De rellen die gisteren in Clichy-sous-Bois werden herdacht, begonnen toen twee tieners er om het leven kwamen in een transformatorhuisje. De politie zat hen achterna toen ze terugkwamen van een potje voetbal, maar bleken niets onoorbaars te hebben gedaan. „Toen ze politie zagen, was hun eerste reflex: rennen!”, zegt jongerenwerker Samir Mihi uit Clichy. „Dat is nog steeds de eerste reactie van velen.” Soms overigens terecht: Clichy staat bekend om drugshandel.

Terwijl sinds de rellen 48 miljard euro is geïnvesteerd in betere huisvesting en bereikbaarheid, is in de relaties met de politie „niets veranderd”, zei socioloog Christian Mouhanna in weekblad L’Obs. De bevolking is bang voor de politie en de politie is bang voor de bevolking sinds Nicolas Sarkozy als minister van Binnenlandse Zaken in 2003 de wijkpolitie afschafte en voorrang gaf aan ordepolitie. „Of de camera’s hieraan iets gaan veranderen betwijfel ik”, zegt Mihi.