VS dagen China uit met zwaarbewapend marineschip

Was het besluit van de Verenigde Staten om China's claim op eilandjes in de Zuid-Chinese te tarten blufpoker? China haalt in ieder geval fel uit.

Chinese baggeraars in actie bij het Mischief Rif,ook gelegen in de Spratly’s. Foto Reuters

De Verenigde Staten hebben vanmorgen de woede van China gewekt door doelbewust een zwaarbewapend Amerikaans marineschip vlak langs omstreden kunstmatige eilandjes in de Zuid-Chinese Zee te laten varen, die de Chinezen als hun territorium beschouwen.

Met deze hedendaagse versie van ‘gunboat diplomacy’ onderstrepen de VS nadrukkelijk dat ze de Chinese aanspraken op grote delen van de Zuid-Chinese Zee niet erkennen. De Amerikanen laten ermee zien dat ze pal staan voor het recht op vrije doorvaart in de druk bevaren Zuid-Chinese Zee, met name in de Spratly-archipel.

Klik of tap op de bollen voor extra informatie

China heeft kwaad gereageerd. Een woordvoerder van de ambassade in Washington zei dat het recht op vrije doorvaart „niet moet worden gebruikt als een excuus om je spierballen te tonen en de soevereiniteit en veiligheid van andere landen te ondermijnen”. Een officiële verklaring in Beijing stelde:

„China zal weloverwogen provocaties van welk land dan ook resoluut beantwoorden.”

Wat de Chinezen in de praktijk zullen doen, was vooralsnog niet duidelijk. De Chinees-Amerikaanse betrekkingen zijn op meerdere gebieden al gespannen (wederzijdse cyberaanvallen, economisch protectionisme, mensenrechten) maar beide landen zijn er ook van doordrongen dat ze vooral economisch veel te verliezen hebben bij een groter conflict.

De met geleide raketten uitgeruste torpedobootjager USS Lassen passeerde het door de Chinezen kunstmatig gecreëerde eilandje op het Subi Rif vanmorgen binnen de zone van twaalf mijl. De kapitein sloeg daarbij bewust Chinese waarschuwingen in de wind dat het schip „illegaal” zonder toestemming de Chinese territoriale wateren binnendrong.

Helemaal onverwacht kwam het incident niet. „Vergis u niet, de Verenigde Staten zullen vliegen, varen en opereren waar het internationaal recht dat toestaat, zoals we dat in de hele wereld doen, en de Zuid-Chinese Zee is geen uitzondering en zal dat ook niet worden, verklaarde de Amerikaanse minister van Defensie Ash Carter al twee weken geleden. 

Aanspraak

De Amerikanen betogen dat China geen aanspraak op zo’n zone kan maken, omdat Subi geen eiland in volkenrechtelijke zin is. Het liep tot een paar jaar geleden bij vloed onder en kon daarom op grond van het zeerecht niet als een volwaardig natuurlijk eiland worden beschouwd.

Pas toen de Chinezen het kunstmatig ophoogden (en er zelfs een landingsbaan voor militaire vliegtuigen aanlegden) werd het een eiland, waarna de Chinezen prompt de daarom liggende twaalfmijlszone opeisten als hun territorium en de bijbehorende zone van 200 mijl voor economische activiteiten. Naar wordt aangenomen bevinden zich daar ook aanzienlijke olie- en gasvoorraden.

Ook veel andere landen in de regio, met name Vietnam en de Filippijnen erkennen de Chinese claims niet. Maar ze hadden niet het lef , zoals supermogendheid Amerika, de Chinezen uit te dagen door marineschepen langs de nieuwe eilandjes te sturen.

De Amerikanen maakten vanmorgen duidelijk dat ze in de nabije toekomst meer van zulke ‘vrijheid van scheepvaart’ oefeningen zullen houden in de Zuid-Chinese Zee. Nieuwsgierig wachten de VS en hun bondgenoten nu af wat de volgende stap van China zal zijn in dit riskante spelletje blufpoker.