Column

Spekman uitdagen als alarmsignaal

Vorige week vrijdag troffen PvdA-voorzitter Hans Spekman en partijhorzel Sander Terphuis elkaar in een Haags café. Het moment was zwanger van onheil. Spekman is beschikbaar voor een nieuwe termijn, het is spannend: tot komende maandag kunnen zich tegenkandidaten melden. En uitgerekend Terphuis belt stad en land af op zoek naar een bekende PvdA’er die Spekman wil uitdagen.

De vriendelijke lezing is dat Terphuis debat wil: kan de partij, gezien alle malaise, op deze voet verder? De minder vriendelijke verklaring is dat Terphuis zelf voorzitter wil worden.

Dit laatste zou, schat ik, geen ramp voor Spekman zijn. Ondanks alle blues over regeren met de VVD is hij geliefd genoeg om Terphuis te weerstaan. Maar drie verkiezingsnederlagen en blijvend slechte peilingen maken elke voorzitter kwetsbaar. Dus mocht een – vrouwelijke – PvdA’er met aanzien hem uitdagen, dan kan alles gaan wankelen: Spekman, de kabinetsdeelname, Samsom.

Het zou me verrassen als het zover komt. Maar het broeit. Terphuis heeft zich omringd met ervaren partijkrijgers, die methodisch werken. Op dit moment, hoorde ik, overwegen twee PvdA-bekenden tegen Spekman op te gaan. Vele anderen hebben nee gezegd. Vrijdag komt de groep bijeen in Rotterdam om de kansen van hun actie te taxeren.

Het is niet alles. Andere gefrustreerde PvdA’ers bespreken eigen ideetjes. Zoals: een paar maanden vóór de komende verkiezingen met PvdA-prominenten naar buiten treden: ‘Stem Jesse Klaver’.

Een ander kringetje, rond de Amsterdamse oud-wethouder Pieter Hilhorst, wil komend voorjaar een ‘offensieve’ linkse agenda presenteren. Hij en Maarten van Poelgeest (GroenLinks), beiden goed met Lodewijk Asscher, probeerden dit voorjaar nauwere samenwerking van PvdA, GroenLinks en SP op te zetten. Spekman steunde dit. Het mislukte. En nu het scenario reëel is dat Samsom najaar 2016 afzwaait als lijsttrekker, wil deze groep een programma bij de hand hebben mocht Asscher dan leider worden.

Tekenend is dat je in deze kring mensen hebt voor wie opheffing van de PvdA geen taboe meer is. Het stemt overeen met ideeën voor een nieuw begin van de partij die het Kamerlid Monasch heeft. Een snelle leiderschapswissel vlak voor verkiezingen, de truc waarmee de partij sinds 2003 overeind bleef, is vermoedelijk uitgewerkt. „En we kunnen straks ook niet zeggen: Four more years”, smaalde een oud-bestuurder gisteren.

Dus ook als Spekman herkozen wordt, keert de rust in de PvdA niet meer terug. Daarvoor heeft het te lang gebroeid.